Czeki bez pokrycia

Dowiedz się, co możesz zrobić, gdy otrzymasz gumowy czek i jak zabezpieczyć się na przyszłość. Przeczytaj też, co może ci grozić, gdy sam wystawisz czek bez pokrycia.

check writingCzek to pisemne zlecenie wypłacenia określonej kwoty wydane bankowi przez posiadacza konta (rachunku) czekowego. Niestety, każdemu zdarzyło się otrzymać czek bez pokrycia. Prawie każdemu zdarzyło sięteż wystawić czek, który odbił się, gdyż było na koncie zbyt mało pieniędzy. Co roku odbija się około 450 milionów czeków! W związku ztym powinniśmy wiedzieć, jak prawo reguluje kwestię “gumowych” czeków. Temat ten jest szczególnie istotny dla ludzi biznesu, których większość zarobków przychodzi w formie czeków. Dlatego też artykuł ten jest napisany pod ich kontem.

Kiedy czek jest niedobry

Czeki mogą być bez pokrycia z wielu powodów.

  • Wystawca nie ma pieniędzy na koncie na pokrycie czeku. Wtedy czek wróci do ciebie ze stemplem “Insufficient Funds”. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy wystawca ma overdraft protection, czyli zabezpieczenie płatności czeku.
  • Konto może być zamknięte, a może jest fikcyjne i nigdy nie istniało.
  • Wystawca może wstrzymać płatność czeku (stop the payment). Może to uczynić bez podania powodu, po prostu dzwoni do banku i prosi o niehonorowanie danego czeku. Za wstrzymanie czeku bank pobiera pewną opłatę.
  • Podpis jest podrobiony albo cały czek sfałszowany, więc bank powinien odmówić płatności. Zdarza się, że pracownicy banku nie zauważają rozbieżności podrobionego podpisu ze wzorem podpisu w kartotece klienta i czek przechodzi. Ryzyko zapłaty za czek sfałszowany obciąża bank.
  • W przypadku czeku scedowanego na ciebie (third-party check), scedowanie (albo inne dane) jest fałszerstwem.
  • Osoba, która podpisała czek biznesowy, nie jest do tej czynności autoryzowana przez firmę.

Jak unikać gumowych czeków

Oto kilka prostych zasad, których przestrzeganie pomoże ci zwiększyćszanse otrzymania płatności. Zasady te przeznaczone są w zasadzie dlaludzi biznesu, ale również dla osób prywatnych.

  1. Wymagaj, by klient wypisał i podpisał czek w twojej obecności.
  2. Nie przyjmuj czeków ciągnionych na banki z innych, odległych stanów (out-of state banks).
  3. Upewnij się, że na czeku wydrukowane jest nazwisko i lokalny adres klienta.
  4. Nie przyjmuj czeków wypisanych na więcej niż cena sprzedaży. Innymi słowy – nie wydawaj reszty za czek.
  5. Nie przyjmuj czeków scedowanych na siebie (third-party checks), jak czeki z wypłatą (paychecks), czeków z emeryturą Social Security itp.
  6. Nie przyjmuj czeków z późniejszą datą (post-dated).
  7. Przyjmując czek poproś o dokument identyfikacyjny ze zdjęciem i adresem, np. prawo jazdy. Napisz numer ID na czeku i numer telefonu klienta, jeżeli prawo twego stanu na to zezwala.

Co mówi prawo

Uwaga:  Wystawianie czeków bez pokrycia może mieć cywilne i karne konsekwencje.

Kwestię czeków bez pokrycia regulują przepisy stanowe i ustalają konsekwencje cywilne i karne (civil and criminal penalties).Na przykład prawo stanu Nowy Jork nakazuje osobie, która wystawiła czekwiedząc (lub gdy powinna była wiedzieć), że jest bez pokrycia, ma obowiązek zwrócić wartość czeku plus poniesione przez ciebie straty (liquidated damages) w wysokości nie przekraczającej dwukrotnej wartości czeku albo $750 wzależności od okoliczności. Płatnik nie jest zobowiązany do zwrotu kosztów (liquidated damages), jeżeli czek służy do zapłacenia:

  • czynszu,
  • świadczeń  domowych (utilities – elektryczności, telefonu, gazu)
  • raty długu z zabezpieczeniem, które to zabezpieczenie przejąłeś za długi (debt secured by collateral which the payee has repossessed).

Streszczenie nowojorskich przepisów można znaleźć w Internecie pod adresemhttp://www.uslegalforms.com/lawdigest/badchecks.php/NY/NY-401N.htm.

W New Jersey i w Connecticut za wypisanie gumowego czeku grozi kara więzienia do roku, grzywna $1,000 albo obie kary na raz. Pensylwania karze grzywną w wysokości $1,000, więzieniem do dwóch lat albo obiema karami na raz. W Illinois kara wynosi do $500 albo rok więzienia.

Na Florydzie odbicie niedużych czeków traktowane jest jako wykroczenie (misdemeanor, $300 albo pół roku więzienia), a większych – jako przestępstwo (felony – do 5 lat więzienia i do $1,000 grzywny).

Przepisy dla wszystkich stanów podaje witryna www.nationalcredit.com/badcheck.html.

Co robić

Oto co powinieneś zrobić, by ściągnąć należność i plus ewentualnie karę.

Zadzwoń do płatnika. Uważaj jednak jak, kiedy i gdzie dzwonisz, gdyż przepisy stanowe chronią praw dłużników. Dla pewności – dzwoń między 8 rano a 9 wieczorem i bądź uprzejmy. Straszenie użyciem siły albo publiczną kompromitacją jest nielegalne.

Napisz list (demand letter) domagający się płatności i wyślij go pocztą poleconą z poświadczeniem odbioru. Możesz domagać się pełnej płatności plus dodatkowego service charge ($15-30).

Skontaktuj się z bankiem. Po kilku dniach zadzwoń do banku i spytaj, czy czek ma teraz pokrycie. Powiedz, że masz czek klienta na daną kwotę i chcesz wiedzieć, czy nakoncie płatnika jest wystarczająca kwota. Jeżeli to jest możliwe, pójdź osobiście do banku i pobierz gotówkę. Innym wyjściem jest tzw. “enforced collection”. Jeżeli bank oferuje taką usługę, to zatrzyma on czek w specjalnej kategorii i pierwsza kwota wpłacona na konto będzie należeć się tobie. Spytaj bank o szczegóły.

Policja. Celowe wypisanie czeku bez pokrycia jest przestępstwem w każdym stanie USA, a jako takie przedmiotem interwencji prokuratury (district attorney) czy policji. Niestety, stopień ingerencji władz bywa różny. W niektórych rejonach władze mają sprawnie działające bad check programs:szybko kontaktują się z wystawcą czeku bez pokrycia, który przeważniepłaci, by uniknąć formalnego dochodzenia. Niestety, w wielu rejonach policja i prokuratura ociągają się z pomocą, bo nie chcą działać wc harakterze collection agency. Zanim uciekniesz się do pomocy musisz mieć dowód na wysłanie żądania płatności (notice of payment).

Sąd małych roszczeń. Ażeby mieć formalny sądowy nakaz płatności, musisz udać się do sądu. Najlepsze są small-claims courts,pod warunkiem, że kwota, o którą się ubiegasz nie przekracza stanowychlimitów, przeważnie od $2,000 do $5,000. W sądzie małych roszczeń nie potrzebujesz prawnika. Z nakazem sądowym możesz ściągnąć należność z konta dłużnika czy z jego poborów, pod warunkiem, oczywiście, że znasz jego bank i miejsce pracy (patrz nasza publikacja pt. Jak wygrać sprawę w sądzie małych roszczeń (Small Claims Court)Podręcznik ochrony majątkowej  oraz Życie od nowa. Jak uporządkować problemy w urzędach).

Poborca długów (collection agency).W przypadku niewielkich kwot strata czasu na sąd małych roszczeń możebyć nieopłacalna. W takim przypadku warto zaangażować poborcę długów,mimo to, że zatrzyma od pokaźną część należności jako swoją prowizję. O uprawnieniach collection agencyprzeczytaj w rozdziale 3 publikacji Elżbiety Baumgartner pt. Podręcznik ochrony majątkowej  .

Zrealizowanyczek mówi, w jakim banku ma konto osoba (firma), na którą został wystawiony. Jest to ważne, gdy pozwiesz tę osobę do sądu. Upartydłużnik może nadal uchylać się od zwrotu pieniędzy, mimo że sąd orzekłna twoją korzyść. W takiej sytuacji musisz wskazać szeryfowi (marshall), gdzie dłużnik pracuje lub trzyma pieniądze, żeby szeryf mógł je ściągnąć.

Check Services. Jeżelimasz duży biznes detaliczny, gdzie jesteś zmuszony przyjmować dużo czeków, możesz zainteresować się firmami zwanymi Check Services. Kompilują one dane o niesumiennych płatnikach, używając za identyfikatory numery kont albo prawa jazdy płatników. Z usług CheckServices korzystają sklepy i różne placówki usługowe. Sklep może zweryfikować przy kasie wypłacalność właściciela czeku w swoim CheckService, który gwarantuje wtedy tę płatność. Jeżeli czek klienta się odbije, sklep odsyła go do Check Service, a ten próbuje ściągnąć należność. Oto główne z nich:

  1. CheckRite, 1-800-766-2748, http://www.checkrite.com/
  2. Chex Systems, 1-800-428-9623 (closed checking accounts), http://www.chexhelp.com/
  3. CrossCheck, 1-800-552-1900, 1-707-586-0431, http://www.cross-check.com/
  4. Equifax Check Systems, 1-800-437-5120
  5. International Check Services, 1-800-631-9656, http://www.scanassist.com/
  6. National Processing Co. (NPC), 1-800-526-5380
  7. National Check Fraud Service, 1-843-571-2143
  8. SCAN, 1-800-262-7771
  9. TeleCheck, 1-800-710-9898, http://www.telecheck.com/.

Kary za czeki bez pokrycia

Wcześniejczy później niektóre czeki okażą się bez pokrycia. Przepisy stanowe przewidują kary za wypisywanie czeków bez pokrycia, przeważnie potrójną wartość czeku albo $100, w zależności od tego, co mniejsze.

Oto kary w kilku stanach zamieszkałych przez większość Polonii.

Floryda:Kara za czek bez pokrycia wynosi trzy razy wartość czeku albo $50 (większa kwota) plus koszty postępowania sądowego i honorarium prawnika (reasonable attorney fees).

Illinois: Trzy razy wartość czeku albo $100 (większa kwota), ale nie więcej niż $500.

Michigan: $100 plus honorarium prawnika (reasonable attorney fees).

New Jersey: Trzy razy wartość czeku albo $100 (większa kwota), ale nie więcej niż $500.

New York:Jeżeli został wypisany czek, na który nie ma konta, kara wynosi dwarazy wartość czeku albo $750 (mniejsza kwota). Odbity czek – dwukrotna wartość czeku albo $400, w zależności od tego która kwota jest mniejsza.

Elżbieta Baugmartner

Więcej Porad Tygodnia jest tu.