Jak wydać książkę w USA

Po napisaniu i opublikowaniu ponad 30 książek czuję się w pełni przygotowana do napisania niniejszego artykułu, tym bardziej, że od czasu do czasu czytelnicy pytają o formalności związane z publikację książki. Otóż formalności nie ma wielu, koszt stosunkowo nieduży, więc każdy może zostać autorem. Sprzedaż książki, natomiast, bywa dużym problemem.

Wydaj książkę dla siebie

old_bookMoje wskazówki będą użyteczne dla kogoś, kto chce wydać książkę dla siebie, swojej rodziny i przyjaciół i może na ten cel wydać kilka tysięcy dolarów. Na przykład, ktoś chce wydać historię swojej licznej rodziny, albo marzy o spisaniu swoich wojennych przeżyć, czy nie może oprzeć się chęci wydania tomiku poezji. Egzemplarze książki chce mieć dla własnej satysfakcji i przeznaczyć na prezenty dla najbliższych.

Sprzedaż książki i zarobienie na niej – to zupełnie inna, bardzo trudna sprawa. Znalezienie wydawcy polskiej książki w Stanach jest prawie niemożliwe. Polonijnych wydawców nie ma, a amerykańscy nie sa zainteresowani książkami w innych językach. Polską książkę trzeba próbowac wydać w Polsce, a nie tu.

Komputer

Trudno wyobrazić sobie pisanie bez komputera, który bardzo ułatwił proces przygotowania książek i uczynił go przystępnym cenowo. Tekst musi być przygotowany w formie elektronicznej. Niezależnie od późniejszego sposobu jego obróbki. Odręczny manuskrypt czy tradycyjny maszynopis, musi być przepisany na komputerze, by mógł być przesłany wydawcy czy poddany fotoskładowi. Oto czego potrzebuje współczesny pisarz:

Komputer. Nie musi to być najnowszy ani najdroższy model.  Już za $500 dolarów można kupić całkiem dobrą maszynę, a często nawet za mniej. Potrzebny jest też 19-22 calowy monitor. Konieczne jest też kablowe podłączenie do sieci, gdyż Internet umożliwia szybkie dotarcie do informacji potrzebnej wielu autorom. Każdy komputer podoła prostej obróbce tekstu i odwiedzaniu Internetu. Komputer można kupić na sieci pod adresami www.dell.com, www.pcmall.com,  www.gateway.com.

Drukarka laserowa jest niezbędna, jeżeli sam chcesz książkę złożyć i przygotować stronice gotowe do druku (camera-ready). Wybierz drukarkę o rozdzielczości 600 DPI (dots per inch) w cenie ok. $300-400. Rynek dominują maszyny Hewlett Packard; z ich parametrami można zapoznać się na Internecie pod adresem www.hp.com, www.dell.com,  www.pcmall.com,  www.gateway.com.

Na rynku dostępne są kolorowe, niedrogie drukarki typu ink jet, ale mają gorszą jakość, a kolor w przygotowaniu książki jest zbyteczny. Kolorowe książki robi się metodą separacji kolorów: każdy kolor drukowany jest oddzielnie na czarno i dopiero drukarnia nakłada kolor po kolorze na każdą stronę. Oczywiście, druk kolorowej książki jest o wiele droższy od czarno-białej.

Program do edycji słów (word processing software). Jeszcze kilka lat temu pisarz potrzebował dwóch programów: jednego do edycji słów (word processing), drugiego do małej poligrafii (desktop publishing). Nowe wersje Microsoft Word czy Word Perfect spełniają znakomicie obydwie funkcje. Komputery mające program operacyjny Windows, często są sprzedawane z zainstalowanym już gratisowym programem Microsoft Word. Tylko artysta-grafik komputerowy potrzebuje programu PageMaker czy In Design firmy Adobe.

Ucz się, czego nie umiesz

Gdy jesteś analfabetą komputerowym, poproś kogoś o pomoc w stawianiu pierwszych kroków, albo zapisz się na kurs komputerowy. Kursy uczące podstaw komputerów i obsługi poszczególnych programów można znaleźć na Żółtych Stronach pod hasłem “Computer Training” lub “Adult Education”. Greenpoint English School na Greenpoincie również oferuje niedrogie kursy komputerowe, prowadzone w języku polskim (836 Manhattan Avenue, 1-781-389-4225).

W większych miastach można też uczęszczać na kurs, uczący pisania książki lub poszukiwania wydawcy. W Nowym Jorku warto zobaczyć, co ma do zaoferowania The Learning Annex, którego katalogi można znaleźć bezpłatne w specjalnych skrzynkach na Manhattanie.

Nie zaszkodzi też przeczytać kilka książek o profilu podobnym do zaplanowanego, szczególnie takich, które stały się bestsellerami. Inaczej wygląda biografia, a inaczej książka – poradnik (how-to book) czy album fotografii. Warto też uczęszczać na wieczory autorskie ulubionych pisarzy.

Najlepszym narzędziem do zbierania informacji potrzebnych do napisania i wydania książki jest Internet i dlatego należy mieć komputer wyposażony w modem.

Pisanie książki

Wcale nie musisz być drugim Dostojewskim, by imać się pióra. Rodzina i przyjaciele, dla których piszesz, nie są przecież literackimi krytykami. Ale nawet jeżeli spodziewasz się szerszej publiczności, to mniej niż prefekt język nie powinien cię odstraszać.

Ortografia. Komputerowy program do edycji tekstu poprawi ci ortografię (spelling) i błędy w pisaniu na maszynie (typing). Jeżeli masz polską wersję Word Perfect czy Microsoft Word, poprawią one błędy w języku polskim. Programy te starają się również poprawiać gramatykę, ale robią to w sposób bardzo prymitywny.

Redakcja tekstu. Większość autorów potrzebuje pomocy w wygładzeniu tekstu. Pracujący na własną rękę amerykańscy redaktorzy (freelance editors) przeważnie pobierają od $20 do $30 za godzinę za poprawienie błędów i od $20 do $70 za godzinę za gruntowne przerobienie tekstu. Tańszą pomoc można znaleźć w witrynie www.elance.com, gdzie która kojarzy podwykonawców ze zleceniodawcami w wielu dziedzinach.

Osoby piszące po polsku, mogą znaleźć pomoc w redakcjach polonijnych gazet.

Ghost writer. Chcesz, by ktoś napisał książkę za Ciebie? Wynajmij anonimowego autora (ghost writer), ale licz się z wydatkiem rzędu od $10,000, nawet do $50,000 w zależności od długości książki i stopnia trudności tekstu.

W znalezieniu redaktorów tekstu i ghost writers, a także wydawców, firm zajmujących się public relations, drukarni itp., może pomóc publikacja Literary Market Place, wydawana przez RR Bowker, 12111 Chanlon Road, New Providence, NJ 07974, tel. 1-888-BOW-KER2. Można ją również znaleźć na Internecie pod adresem www.literarymarketplace.com. Część tej witryny jest dostępna gratisowo, a całość, dla płacących klientów.

Znalezienie wydawcy

Dla początkującego autora znalezienie wydawcy jest zadaniem niezwykle trudnym. W Stanach Zjednoczonych nie ma polonijnych domów wydawniczych, amerykańskich jest mnóstwo, ale są one bardzo selektywne. Zarzucane tysiącami manuskryptów, wybierają tylko takie, które mają szansę na komercyjny sukces.

W znalezieniu wydawcy mogą pomóc specjalne książki i witryny internetowe. Setki prac powstało na temat pisania i wydawania książek, które można przejrzeć w dużej amerykańskiej księgarni lub bibliotece. Oprócz cennych wskazówek, książki te podają wyczerpujące listy domów wydawniczych, publikacji i drukarni. Jeżeli ktoś ma daleko do księgarni, niech skorzysta z usług cybernetycznego sklepu Amazon.com (www.amazon.com, oczywiście), choć wadą tej księgarni jest fakt, że nie można tam książek przejrzeć i polega się tylko na opisie i ewentualnym spisie treści.

Literary Market Place (www.literarymarketplace.com) pomoże w znalezieniu na Internecie firmy wydawniczej specjalizującej się w danej dziedzinie.

Przygotowanie pakietu z propozycją książki (book proposal) dla wydawcy jest sztuką, którą podręczniki dla autorów omawiają bardzo dokładnie. Pakiet taki powinien zawierać nie tylko manuskrypt albo jego część, ale również list przewodni, streszczenie książki rozdział po rozdziale i informację o autorze. Zadaniem book proposal ma być skuteczne sprzedanie wydawcy naszego pomysłu na książkę.

Ile można zarobić

Jeżeli już wydawca przyjmie książkę do druku, to sam zajmuje się redakcją tekstu, ilustracjami, projektem okładki, drukiem i potem dystrybucją. Niestety, domy wydawnicze nie płacą początkującym autorom wiele. Tylko powszechnie znane osobistości podpisują z wydawcami umowy wartości miliona dolarów i dostają zaliczki rzędu kilkuset tysięcy dolarów.

Honorarium przeciętnego autora waha się od kilku do kilkunastu procent hurtowej ceny nakładu książki, a początkowy nakład może wynieść tylko parę tysięcy egzemplarzy. Niektóre domy wydawnicze nie płacą żadnych zaliczek, niektóre płacą nie więcej niż $1,500.

Przykład: Focal Press płaci od 10% do 12% od ceny hurtowej. Powiedzmy, że książka będzie w księgarni kosztować $15. Marża pobierana przez księgarnie waha się od 30% do 50%. Jeżeli założymy 40%, to hurtowa cena książki wynosi $9. Przez to dzieło wydane w nakładzie 3,000 kopii przyniesie autorowi $2,700 ($9 x 3,000 x 0.1) – niezbyt wiele za kilkuletni czasem trud napisania książki.

Nic więc dziwnego, że wielu autorów decyduje się na wydawanie książek samodzielnie (self publishing). Jak to czynić dowiemy się w kolejnym numerze Poradnika, gdzie napiszę o tym, jak znaleźć najtańszego drukarza, jak przygotować książkę do druku, jak zastrzec swoje prawa autorskie, uzyskać numer ISBN i Library of Congress Catalog Card Number oraz jak znaleźć dystrybutora książki.

Przygotowanie książki do druku

Drukarnie przyjmują do druku książki w stanie gotowym (camera ready), czyli stronice wydrukowane na papierze w takiej formie, w jakiej mają się ukazać. Dukarnie chętnie wyświadczą inne usługi: przepiszą tekst na komputerze, zrobią jego fotoskład, ale za dodatkową opłatą.

MS Word umożliwi przygotowanie profesjonalnie wyglądającej publikacji bez dużej ilości grafiki. Trzeba tu pamiętać o następujących sprawach:

  • Książka powinna zawierać stronę tytułową, spis treści i ewentualnie indeks oraz informację o autorze. Stronice i ilustracje powinny być ponumerowane. Numery stronic umieszcza się po zewnętrznej stronie kartek.
  • Możemy wybrać spośród niezliczonej liczby krojów czcionki, ale najlepiej wygląda tekst pisany czcionką z rodzaju Times, którą pisany jest ten tekst. Wodze fantazji można natomiast popuścić wybierając czcionkę do nagłówków.
  • Dwa, co najwyżej trzy kroje czcionki zupełnie wystarczą. W tej dziedzinie “less is more”.
  • Typowy format książki (8.5 x 11 cali czy 5.5 x 8.5 cali) jest tańszy od nietypowego.
  • Liczba stronic musi być podzielna przez 16.

Programy do edycji słów mają wzory stylów książek (biuletynów, broszur), którymi można się łatwo posłużyć.

Ile kosztuje druk

Koszt druku książki zależy od jej wymiaru, liczby stronic, gatunku okładki, papieru, koloru, nakładu, a także od drukarni. Warto poprosić kilka, nawet kilkanaście drukarni o szacunkową wycenę (úuote). Drukarnia spyta o specyfikacje książki, które trzeba jej przefaksować. Oto typowe specyfikacje, podane po angielsku:

Book specifications:

  • Title      Wills and Last Dispositions
  • Number of pages          208
  • Size      5.5 x 8.5″
  • Paper   50 pound
  • Outside cover   Laminated 10point, CIS in 2 colors: Colors are marked on the film.
  • Inside cover      Left blank
  • Number of copies         1,000

Oto podstawowy koszt (base cost) druku książki o powyższych specyfikacjach w Whitehall Printing Company (1-800-321-9290) na Florydzie. Oto nakład i koszt za sztukę: 500 egzemplarzy: $4.52 za sztukę, 1,000 – $2.66, 2,000 – $2.12, 5,000 – $1.46. Przy nakładzie 25,000 egzemplarzy jedna książka kosztuje tyko $1.12.

Podstawowe koszty obowiązują wtedy, gdy stronice zostaną dostarczone w stanie gotowym do druku (camera ready), a okładka – na kliszy. Do tego dochodzą dodatkowe koszty za grubszy papier, zadrukowaną wewnętrzną okładkę, wykonanie klisz, płyt drukarskich, przesyłki i tzw. opłaty za ustawienie maszyn (setup charges). Koszty te (od $500 do $900) są takie same niezależnie od nakładu i w przeliczeniu na egzemplarz są znaczne przy małych nakładach, a niewielkie przy dużych.

Trzeba liczyć, że wydrukowanie 2,000 książki o 208 stronicach, kilku fotografiach i kolorowej miękkiej okładce będzie kosztować od $3,500 do $4,500.

Dodać trzeba jeszcze koszty transportu książek do nas do domu, które wynoszą od kilkudziesięciu do kilkuset dolarów w zależności od nakładu i odległości. Jeżeli chcemy profesjonalnie zaprojektowaną i wykonaną okładkę, trzeba wynająć grafika.

Gdzie szukać drukarni

Drukarnie specjalizują się w różnych pracach drukarskich, gdyż wymagają one różnego sprzętu. Innych maszyn potrzeba do druku gazet, innych do książek, a innych do kolorowych dużych plakatów czy ślubnych zaproszeń.

Tylko niektóre drukarnie przyjmują zamówienia na małe nakłady książek w liczbie 1,000 czy 500. Do jednej z nich należy wspomniana Whitehall Printing (http://www.whitehallprinting.com).  Niektóre umożliwiają “druk na żądanie” – on demand printing. Cena jednostkowa książki jest wtedy wyższa, ale autor ma możliwość zamawiania tylko tylu egzemplarzy, ile potrzebuje. Więcej informacji podają internetowe witryny www.Xlibris.com oraz www.LightingPrint.com.

Poniżej podane są formalności, które autor może, ale nie musi spełnić, jeżeli nie planuje szerokiej dystrybucji swojej książki. Jest to:

  • zastrzeżenie praw autorskich,
  • uzyskanie numeru ISBN,
  • uzyskanie numeru katalogowego Biblioteki Kongresu.

Zastrzeżenie praw autorskich

Autor może, ale nie musi zastrzec swoich praw autorskich. Prawa autorskie, czyli copyright nadają autorowi wyłączność na dysponowanie swoim dziełem i równocześnie zabraniają innym kopiowania utworu czy publicznego odtwarzania.

W świetle obecnie obowiązujących przepisów regulujących prawa autorskie, zarejestrowanie pracy nie jest konieczne. Warto jednak tego dokonać, tym bardziej, że jest to czynność prosta. Jakkolwiek oryginalne dzieło jest chronione od samego momentu jego powstania, to w przypadku naruszenia praw autorskich zaświadczenie o dokonaniu rejestracji będzie miało decydujące znaczenie przy dochodzeniu praw drogą sądową.

Każda praca już w momencie jej tworzenia podlega ochronie prawnej. Według obecnie obowiązujących przepisów, praca stworzona po 1 stycznia 1978 roku jest chroniona przez cały okres życia jej twórcy i dodatkowo 50 lat po jego śmierci.

Prace będące dziełami zbiorowymi podlegają ochronie przez cały okres życia ich twórców oraz przez 50 lat po śmierci najdłużej żyjącego z jej współtwórców.

Ażeby ochronić prawa autorskie swojej książki zadzwoń do Copyright Office (1-202-707-9100) i poproś o Form TX albo udaj się do internetowej witryny pod adresem www.loc.gov/copyright. Opłata wynosi $30.

Materiały informacyjne (ale nie druki wniosków) są dostępne przez faks, dzięki systemowi zwanemu Fax-on-Demand pod numerem 1-202-707-2600.

Numer ISBN

International Standard Book Number jest 10-cyfrowym numerem identyfikacyjnym książek, stosowanym na całym świecie. Jest on tym samym, czym Social Security jest dla ludzi. ISBN jest unikalnym numerem dla danej książki lub jej nowego wydania. Ułatwia on pracę bibliotek, księgarni, wyższych uczelni, dystrybutorów i hurtowników.

W Stanach Zjednoczonych ISBN udziela U.S. ISBN Agency za pośrednictwem firmy R.R. Bowker,   121 Chanlon Road, New Providence, NJ 07974, tel: 1-908-665-6770, faks 908-665-2895, www.bowker.com. Należy poprosić o podanie o ISBN, wypełnić je i odesłać z odpowiednią opłatą. ISBN zostanie udzielony w przeciągu 10 dni roboczych. Zarejestrowane książki, posiadające ISBN znajdą się w bazie danych wszystkich publikacji, dostępnych dla bibliotek, księgarni i całego resortu wydawniczego. Mając ISBN, czytelnik łatwo znajdzie książkę, by ją kupić czy zamówić w bibliotece.

ISSN – to International Standard Series Number, identyfikujące periodyki: gazety, magazyny, roczniki czy biuletyny, takie jak Poradnik “Sukces”.

Numer katalogowy Biblioteki Kongresu

Biblioteka Kongresu ma swój własny system numerów katalogowych książek, będących w jej zbiorach. Numer ten można uzyskać bezpłatnie przed wydrukowaniem książki. W tym celu trzeba wypełnić Reúuest for Preassignment for Library of Congress Catalog Card Number. Formularz ten i wszelkie informacje można uzyskać pod numerem 1-202-707-5000, Library of Congress, Cataloging in Publication Division, 101 Independence Ave., SE, Washington, DC 205440-4320, www.loc.gov/loc/infopub/.

Jak rozpowadzić książkę

To jest najtrudniejsze zadanie. Niektórzy autorzy publikują książki w małych nakładach tylko dla swojej satysfakcji. Jeżeli chcesz dotrzeć do szerszej publiczności, potrzebujesz dystrybutora. Nie myśl, że możesz zajść do Barnes & Nobles i zostawić im kilka egzemplarzy swego dzieła. Duże sieci księgarskie współpracują tylko z wybranymi dystrybutorami i nie zadają się z indywidualnymi autorami.

Oto przykładowi dystrybutorzy:  Midpoint Trade, tel. 212/727-0190; Independent Publishers Group, tel. 312/337-0747. W znalezieniu dystrybutora mogą pomóc:

  • Literary Market Place, www.literarymarketplace.com, witryna internetowa, która pozwala odszukać wydawców o wybranym profilu.
  • Publishers Marketing Association, 627 Aviation Way, Manhattan Beach, CA 90266, tel. 310/372-2732.

Jak rozprowadzić polską książkę

Polskojęzyczna książka ma najwięcej szansy na powodzenie w Polsce. Pojawiło się sporo prywatnych, prężnych wydawnictw. Obliczone one na zysk, wybierają tylko książki, które mają największe szanse na komercyjny sukces.

Jeśli ktoś ma nadzieję rozprowadzić książkę wśród Polonii, to nie powinien robić sobie większych nadziei. Tylko egipskie senniki i pikantne romanse mają jakąś perspektywę. Ażeby przekonać się o swoich szansach, warto zwrócić się po opinię do doświadczonego księgarza. W Nowym Jorku najpopularniejszą i najstarszą jest Polska Księgarnia (946 Mahnattan Avenue, 1-718-389-7790), którą prowadzi od kilkunastu lat niestrudzona Pani Krystyna Kruk – Szczepańczyk.

Księgarnie biorą książki w komis. Polonijna księgarnia pozwoli na wystawienie kilku egzemplarzy, a zapłaci po ich sprzedaży. Wielu autorów dzwoni po kilku miesiącach i dowiaduje się ku swemu zaskoczeniu, że… nie został sprzedany nawet jeden egzemplarz ich książki.

Skoro tak trudno rozchodzą się polskie książki w Ameryce, to dlaczego ja uparcie je wydaję? Moja recepta na sukces w pisaniu jest prosta: najpierw trzeba spędzić 15 lat działając na polonijnej niwie: pisując artykuły, prowadząc wykłady, audycje radiowe i telewizyjne, odpowiadając godzinami bezpłatnie na pytania czytelników i nie tylko. Potem bywa z górki. Podobnie jest z receptą Brytyjczyków na ładny trawnik: trzeba go dobrze podlewać przez pierwsze 100 lat.

Sukcesów na niwie literackiej życzy Państwu

Elżbieta Baumgartner, 2010

PS. Od czasu napisania tego tekstu pojawiła się możliwość “print on demand”, czyli “druku na żądanie”. Oto gdzie można na ten temat poczytać: https://en.wikipedia.org/wiki/Print_on_demand.