Prawa pasażera: Jak latać za darmo

Warto wiedzieć, że w niektórych okolicznościach linie lotnicze mają obowiązek dać pasażerowi rekompensatę w formie gotówki albo kuponów na bezpłatne przeloty. Porada Tygodnia wyjaśnia szczegóły.

Travel suitcaseGdy dwa lata temu wracałam z Atlanty, Jet Blue ogłosił, że poszukuje ochotników, którzy ustąpią miejsca. Nie miałam żadnych planów na resztę tego dnia, więc ustąpiłam miejsca matce chcącej zdążyć na ślub syna. Do domu w Nowym Jorku dotarłam o 4 godziny później, o 10-tej wieczorem zamiast o 6-tej, a w zamian dostałam od Jet Blue dobry obiad plus kupony na dwa przeloty w dowolne miejsce w kontynentalnych Stanach Zjednoczonych ważne na rok. Chcę się dziś z państwem podzielić informacjami o tym, jak latać za darmo.

Linie lotnicze starają się wypełniać samoloty do maksimum. Wiedzą, że statystycznie zawsze kilku pasażerów się nie pojawia, więc często przyjmująnieco więcej rezerwacji niż mają miejsc. Rezultatem bywa brak miejsc dla pasażerów, którzy przyjdą na lotnisko późno, co nazywa się po angielsku “bumping”. Prawo tego nie zabrania, ale nakazuje danie odpowiedniej rekompensaty podróżnym, dla których zabrakło miejsc wbrew ich woli.

Gdy braknie dla ciebie miejsca

Jeżeli zabrakło miejsca dla pasażera, federalne prawo wymaga, by linia lotnicza zwróciła mu wartośćjego biletu w jedną stronę, do maksymalnej kwoty $200, gdy drugi samolot dowiezie go do miejsca przeznaczenia od godziny do dwóch później. Gdy pasażer spóźni się więcej niż 2 godziny w wyniku braku miejsca, rekompensata zostaje podwojona (maksymalnie do $400). Warunkiem jest, by wina za spóźnienia leżała po stronie linii lotniczych; zakłócenia pogodowe, opóźnienia na lotnisku czy ataki terrorystyczne rozgrzeszają przewoźników.

Płatność bywa w formie czeku, ale linie lotnicze często oferują kupony na przyszłe loty. W takim przypadku możesz upomnieć się o wyższą kwotę. Ile dostaniesz, zależy od humoru pracownika linii lotniczych.

Tak więc znamy pierwszą metodą podróżowania za darmo: Upomnij się o rekompensatę, gdy linie lotnicze dowiozą cię z opóźnieniem przez nich spowodowanym.

Jeżeli sam zrzekniesz się swojego miejsca

Wielu odrzuconych (bumped) pasażerów denerwuje się i głośno oponuje na lotnisku, co źle wpływa na prestiż linii lotniczej. Dlatego w takich sytuacjach pracownicy linii poszukują pasażerów, którzy zrzeknąsię swoich miejsc dobrowolnie.

Przepisy nie nakazują żadnej specjalnej nagrody za dobrowolne odstąpienie miejsca w samolocie, ale większość przewoźników oferuje ochotnikom jeden czy dwa bezpłatne bilety do dowolnego miejsca na terenie kontynentalnych Stanów Zjednoczonych , a oprócz tego, oczywiście, miejsce w następnym samolocie. Jeżeli opóźnienie jest dłuższe, firma funduje obiad, a nawet nocleg w hotelu. Nagrody sąhojne, bo linie lotnicze nie chcą spowodować przymusowego odrzucania pasażerów (involuntary bumping), by nie dopuścić do kompromitacji i nie zrazić klientów na zawsze.

Jeżeli samolot jest pełny, zabrakło miejsc dla zdesperowanego pasażera, a nikt nie chce odstąpićmiejsca, linia lotnicza gotowa jest zaoferować nawet $1,000 nagrody w gotówce plus nocleg i obiad, gdy następny lot jest nazajutrz. Jeżeli ci się nie spieszy specjalnie, to dlaczego nie skorzystać z takiej oferty?

Drugi sposób podróżowania za darmo: ustąp swoje miejsce. Uwaga: Negocjując nagrodę, spytaj, kiedy będziesz mógł wykorzystać oferowany kupon, kiedy on wygasa, czy możesz go odstąpić i czy możesz użyć go na kilka podróży. Jeżeli np. dostaniesz kupon Continental na $500, a wykorzystasz go na podróż wartą $300, pozbawiasz się pozostałych $200.

Niestety, podróżowanie za darmo ma swoje wady. Pamiętaj, że kupony na przeloty są ważne przez rok i trudne do zrealizowania, bo linie lotnicze rezerwują niewielki procent swoich miejsc dla ochotników, którzy odstąpili miejsce. Zapomnij o locie w czasie świąt, popularnych wakacji, a nawet weekendy. Tylko osoby, które nie są związane żadnymi konkretnymi planami mogą lecieć za bezpłatny kupon.

Jeżeli następny lot jest nazajutrz

Gdy twój najbliższy zastępczy lot jest dopiero następnego dnia, to twoje prawa zależą od sytuacji.

Jeżeli opóźnienie było spowodowane przez linie lotnicze (awaria techniczna, spóźnione połączenie), to przewoźnik może zafundować ci hotel i przeważnie obiad. Przepisy mu tego nie nakazują, ale linie lotnicze wolą zadbać o klienta.

Gdy powodem opóźnienia była pogoda, terroryzm czy ogólny brak paliwa, to nie jesteś upoważniony dożadnej rekompensaty.

Jeżeli twój lot został anulowany (cancelled), to linia lotnicza może zapłacić za twój hotel i ew. posiłek,ale nie musi.

Wyjątki od reguły

Od reguł regulujących prawa pasażera w razie braku dla niego miejsca są jednakże wyjątki.

  1. Ażeby dostać rekompensatę za brak miejsca, musisz mieć potwierdzoną rezerwację (confirmed reservation). Na bilecie w ramce na status powinno figurować “OK”. Ponadto LOT wymaga potwierdzenia rezerwacji na powrotny odcinek podróży na trasach Polska-USA i Kanada na 72 godziny przed rejsem.
  2. Zapłaciłeś za bilet w przeciągu określonej liczby dni po dokonaniu rezerwacji. Jeżeli bilet nie jest dyskontowy, to odebrałeś go na lotnisku przynajmniej 30 minut przed odlotem.
  3. Zgłosiłeś się do odprawy (checking) w przepisowym czasie. Na krajowych rejsach powinieneśzgłosić się do samolotu co najmniej 10 minut przed odlotem, choć coraz więcej linii stawia termin 30 minut, nawet jeżeli masz już kartę wstępu do samolotu (boarding pass). Jeżeli z kartąwstępu zgłosisz się później, to możesz stracić przypisane dla ciebie wcześniej miejsce, ale nie samą rezerwację. Na lotach międzynarodowych termin zgłoszenia się może być nawet 3 godziny przed odlotem.
  4. Rekompensata nie należy ci się, jeżeli linie lotnicze dowiozą cię innym samolotem w przeciągu godziny od planowanego terminu przylotu.
  5. Jeżeli linie lotnicze są zmuszone użyć mniejszy samolot, to nie muszą kompensowaćopóźnienia pasażerom, którzy się nie zmieścili.
  6. Wyżej opisane reguły nie stosują się też do lotów czarterowych oraz lotów samolotami mieszczących 60 lub mniej pasażerów. Nie dotyczą też rejsów międzynarodowych w kierunku USA, chociaż niektórzy przewoźnicy poddają się nim dobrowolnie.
  7. Unia Europejska ma swoje własne przepisy, więc spytaj swego agenta podróży, jeżeli planujesz lecieć pomiędzy europejskimi miastami, albo poczytaj http://ec.europa.eu/transport/passengers.

Rady dla tych, którym się spieszy

Oto wskazówki dla osób, które nie mogą pozwolić sobie na opóźnienia.

  1. Zarezerwuj i wykup bilet z należytym wyprzedzeniem.
  2. Unikaj latania w czasie godzin szczytu. Najbezpieczniejsze są godziny pomiędzy 10 rano i 4 po południu w dni powszednie.
  3. Przyjdź na lotnisko wcześnie. Jeżeli zgłosisz się do odprawy zaledwie 10-15 minut przed odlotem, twoje miejsce może być już oddane pasażerowi oczekującemu w kolejce (standby passanger).
  4. Jeżeli zabrakło dla ciebie miejsca wbrew twojej woli, pamiętaj, że należy ci się opisana wyżej finansowa rekompensata.

Darmowa podróż za kupon lotniczy

Tak więc zabrakło dla ciebie miejsca w samolocie, albo ustąpiłeś swego miejsca jako dobry samarytanin. Dostałeś kupon (flight voucher) upoważniający cię do dwóch bezpłatnych przelotów na terenie kontynentalnych Stanów Zjednoczonych w przeciągu 12 miesięcy. Cieszysz się na bezpłatną podróż. Niestety, może się skończyć na marzeniach.
Jeżeli masz urlop w ściśle określonym czasie, to szanse na skorzystanie z kuponu są małe. Linie lotnicze wyznaczają mnóstwo tzw. „blackout days”, gdy biletu za kupon dostać nie można: każde święta, wiele weekendów. Co gorsze, nawet z zwyczaje dni przeznaczają one tylko niewielką część biletów na wymianę za podróżne kupony. Z tego powodu należy lot zarezerwować z dużym wyprzedzeniem. Wielu wytrawnych podróży robi rezerwacje na przyszły rok zaraz po otrzymaniu kuponu. No i oczywiście, można lecieć tylko do miast obsługiwanych przez danego przewoźnika.

Gdy dwa lata temu ustąpiłam miejsca w Atlancie, moja rodzina wykorzystała kupony przelotowe w następne lato z olbrzymimi kłopotami, tylko po zmianie daty, długości i miejsca planowanych wakacji. Mieli zamiar z namiotem szukać skamieniałości na pustyni, mieli kilka opcji, więc mogli pozwolić sobie na elastyczność. Gdy drugi raz nagrodzono mnie kuponami za opóźnienie lotu, nawet z nich nie skorzystałam. Ale ty możesz mieć więcej cierpliwości – więc warto spróbować.

Prawa pasażera linii lotniczych zostały spisane w 58-stronicowej broszurze Fly-Rights. A Consumer Guide to Air Travel, którą można pobrać tu: http://airconsumer.ost.dot.gov/publications/flyrights.htm.

Elżbieta Baumgartner

2009