Renta ZUS dla wdowy w Ameryce

Pani Ewa z Nowego Jorku owdowiała 10 lat temu po trzydziestu kilku latach pożycia małżeńskiego, a po kilku latach zawarła drugi związek. Chociaż zmarły mąż wiele lat pracował w Polsce, pani Ewa nie była świadoma faktu, że jest uprawniona do wdowiej renty ZUS. Podobnie jak pani Ewa, w niewiedzy pozostaje wiele wdów i wdowców, którzy tracą pieniądze słusznie należące się im z Polski.

Kiedy renta ZUS dla wdowy (wdowca)

Zgodnie z treścią art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wdowa (wdowiec) ma prawo do renty rodzinnej, jeżeli:

  • w chwili śmierci męża ukończyła 50 lat lub była niezdolna do pracy, albo
  • wychowuje co najmniej jedno z dzieci, wnuków lub rodzeństwa uprawnionych do renty rodzinnej po zmarłym mężu, które nie ukończyły 16 lat, a jeżeli uczą się – 18 lat życia lub są całkowicie niezdolne do pracy.

ZUS zlotyUprawnienie do renty rodzinnej przysługuje również wdowie, jeśli spełni warunek dotyczący wieku lub niezdolności do pracy w okresie nie dłuższym niż 5 lat od śmierci męża lub od zaprzestania wychowywania dzieci.

Również zmarły mąż musiał być całkowicie ubezpieczony w ZUS, co następuje, jeżeli miał conajmniej 5 lat okresów składkowych i nie składkowych w ostatnich 10 latach. Od 1 marca 2009 roku warunek pracy przez 5 lat w ostatniej dziesięciolatce może być spełniony, jeżeli ubezpieczona osoba pracowała w Stanach Zjednoczonych przez połączenie okresów ubezpieczenia w Polsce i w Stanach. Czytaj więcej w książce pt. pt. „Emerytura polska i amerykańska, ich łączenie i skutki Umowy o zabezpieczeniu społecznym”.

Wdowa, która przed śmiercią męża nie pozostawała z nim we wspólności małżeńskiej, ma prawo do renty rodzinnej, jeżeli oprócz spełnienia w/w warunków wymaganych od wdowy, w dniu śmierci męża miała prawo do alimentów z jego strony ustalone wyrokiem lub ugodą sądową.

Wdowa otrzyma 85 proc. świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu.

Jeżeli wdowa wyjdzie ponownie za mąż

Z przepisu art. 70 u.e.r. ani z żadnego innego przepisu nie wynika, że ponowne zawarcie związku małżeńskiego przez wdowę (wdowca) pobierającą rentę rodzinną jest podstawą do uchylenia decyzji o przyznaniu renty rodzinnej.

Wniosek: Ponowne zawarcie związku małżeńskiego przez panią Ewę nie spowoduje utraty przez nią prawa do renty rodzinnej ZUS po zmarłym mężu.

Wdowa ma prawo wyboru świadczenia ZUS

Wdowa, która pracowała kiedyś w Polsce, to ma możliwość wyboru między swoją własną emeryturą ZUS a rentą rodzinną. Jeżeli wdowa już pobiera własną emeryturę, to może z niej zrezygnować na rzecz renty rodzinnej po zmarłym współmałżonku, gdyby okazała się ona korzystniejsza. Zarówno renta, jak i emerytura, uprawnia ją do otrzymania ubezpieczenia zdrowotnego w Polsce.

Czy wdowa może dorabiać do renty ZUS?

Wdowy, jak i inne osoby uprawnione do renty rodzinnej, mogą pracować zarobkowo. Jednak ustawa emerytalna (z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS) wyznacza dla osób poniżej pełnego wieku emerytalnego określone progi zarobkowe, których przekroczenie powoduje zmniejszenie świadczenia lub nawet zawieszenie jego wypłaty.

Jeśli zarobki świadczeniobiorcy, podlegające obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, nie przekraczają 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy ostatnio ogłoszonego przez Prezesa GUS (obecnie 1896,40 zł), renta rodzinna przysługuje w dotychczas pobieranej wysokości. W przypadku gdy osoba uprawniona osiąga przychód przekraczający 130 proc. tego wynagrodzenia (obecnie 3521,90 zł), następuje zawieszenie renty. Natomiast w razie uzyskiwania przychodu w kwocie wyższej niż 70 proc., ale niższej niż 130 proc. przeciętnego wynagrodzenia, renta podlega zmniejszeniu o kwotę przekroczenia pierwszego progu zarobkowego, ale nie więcej niż o aktualnie obowiązującą maksymalną kwotę zmniejszenia.

Osoby, które ukończyły powszechny wiek emerytalny, wynoszący 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn, mogą dorabiać bez ograniczneń. Powszechny wiek emerytalny jest w Polsce stopniowo wydłużany do 67 lat zarówno dla kobiet jak i mężczyzn. Kalkulator ZUS podaje, ile wynosi on dla ciebie: http://mojaemerytura.zus.pl/kalkulator.

Zaleta renty ZUS w porównaniu z emeryturą ZUS

Pobieranie własnej emerytury ZUS (należnej z tytułu swojej pracy) powoduje pomniejszenie własnej emerytury Social Security przez przykry paragraf w Ustawie o Social Security zwany Windfall Elimination Provision. Innymi slowy – gdy zaczniejsz pobierać emeryturę ZUS, to SSA pomniejszy ci emeryturę Social Security. Inaczej jest z polską rentą rodzinną. Jej Windfall Elimination Provision nie dotyczy, więc nie następuje redukucja emerytury amerykańskiej. Więcej w książce pt. „WEP: Jak walczyć z redukcją Social Security dla Polaków”.

Wniosek

Wdowa osoby ubezpieczonej w Polsce może mieć prawo do świadczeń rodzinnych ZUS, mimo że mieszka w Stanach i mimo że wyszła powtórnie za mąż. Po osiągnięciu pełnego wieku emerytalnego może również dowolnie dorabiać zarówno w Stanach jak i w Polsce. Pobieranie renty rodzinnej ZUS jest korzystniejsze od pobierania własnej emerytury ZUS, bowiem renta nie podlega pod Windfall Elimination Provision i nie pomniejsza emerytury Social Security.

Elżbieta Baumgartner