Zwolnienia z pracy są jedną z częstych obaw większości zatrudnionych. Choć pracodawca przeważnie ma prawo zwolnić swój personel, zatrudnionemu przysługują różne prawa.
Pracodawcy w USA tradycyjnie mają dużą swobodę wprzyjmowaniu i zwalnianiu pracowników, jednak rosnąca w ostatnichlatach liczba przepisów regulujących stosunki pracy znacznie tęswobodę ogranicza. W rezultacie większość zatrudnionych mamożność negocjowania odprawy lub innych świadczeń w zamian zaodstąpienie od procesu o dyskryminację lub zwolnienie niezgodne zprawem.
Odpowiadamy na kilka pytań najczęściej zadawanych,związanych ze zwolnieniami z pracy.
Z jakich powodów mogę być zwolniony
Jeżeli nie mam podpisanego kontraktu z pracodawcąna określony czas, powodów do zwolnienia może być wiele np.:
- niekompetencja,
- nieusprawiedliwiona nieobecność,
- łamanie zasad obowiązujących na terenie firmy,
- względy ekonomiczne pracodawcy, tzn. zmniejszenie liczby pracowników, zmiana lokalizacji zakładu pracy na teren, gdzie działalność ekonomiczna jest bardziej opłacalna.
W większości przypadków pracodawca nie jestzobowiązany uprzedzać o zwolnieniu w określonym ustawowo czasie,wystarczy, że wręczy wymówienie.
Istnieją jednak ograniczenia. Pracodawcy nie mogą:
- dyskryminować,
- łamać praw federalnych ani stanowych.
Większość przepisów mających na celu walkę zdyskryminacją sformułowana jest dość ogólnikowo. Tradycyjneprzepisy antydyskryminacyjne na tle rasowym, wyznaniowym, etnicznymzostały ostatnio rozszerzone o zakaz dyskryminacji na tle orientacjiseksualnej, inwalidztwa i statusu małżeńskiego.
Żądanie bezpiecznych warunków pracy nie może byćpowodem zwolnienia pracownika, co zagwarantowane jest prawem.
Krótko mówiąc, zwolnienie pracownika, członkazwiązków zawodowych, musi odbyć się zgodnie z umową zbiorową.Władze związkowe powinny Ci pomóc. Jeżeli natomiast nie należyszdo “unii”, to pracodawca może zwolnić Cię z dowolnego powodutak samo jak i Ty możesz odejść w dowolnym czasie.
Co robić, gdy grozi wymówienie
Otrzymałeś właśnie ostrzeżenie od pracodawcy, żezamierza Cię zwolnić. Co możesz zrobić?
Jeśli jesteśmy przekonani, że stawiane nam zarzutysą niesłuszne, możemy podjąć kroki obronne. Przede wszystkimmusimy dobrze zrozumieć powód, z jakiego otrzymaliśmy wymówienie.Następnie należy sprawdzić czy firma faktycznie posiada wewnętrzneprzepisy zakazujące zachowania lub postępowania, które jestprzyczyną naszego zwolnienia. Jeżeli należymy do związkówzawodowych, powinny one chronić naszych interesów. Jeśli niezgadzamy się ze zwolnieniem z powodu złych wyników w pracy, możemypoprosić o pisemne wyszczególnienie zarzutów. Nasz własnykomentarz i pisemne odrzucenie stawianych zarzutów mogą byćdołączone do naszych akt i opinii.
Starajmy się jednak uniknąć niepotrzebnychkonfliktów. Dochodźmy swych praw wówczas, gdy naprawdę niezgadzamy się z przyczyną zwolnienia z pracy. W przeciwnym przypadkudrobne nieporozumienia mogą urosnąć do rangi wielkiegoprzewinienia, które na zawsze pozostanie w naszych aktachpersonalnych. Warto również sprawdzić, czy firma ma przepispozwalający na złożenie odwołania i zyskanie na czasie. Być możekonflikt wtedy sam wygaśnie, a my zyskamy czas na przygotowanie siędo odejścia.
Czy mamy prawo do odprawy
W USA nie ma przepisów nakazujących pracodawcomwypłacanie odprawy (severance pay), zależy to tylko od hojnościpracodawcy. Odprawa należy się jedynie wówczas, gdy:
- jest ujęta w kontrakcie,
- została obiecana przy świadkach,
- firma tradycyjnie wypłaca odprawę pracownikom na podobnych stanowiskach.
Czy po zwolnieniu mam prawo do ubezpieczeniazdrowotnego
Ubezpieczenia zbiorowe są o wiele tańsze niżindywidualne. Zwolniony pracownik ma prawo do przedłużenia nawłasny koszt ubezpieczenia medycznego dla siebie i swojej rodziny naokres 18 miesięcy. Firma zatrudniająca więcej niż 20 osób musijednak wyrazić zgodę zwolnionemu na korzystanie z jej ubezpieczeniazbiorowego. W przypadku śmierci pracownika jego rodzina ma prawo doubezpieczenia za zwrotem kosztów przez trzy lata. Przepis regulującyubezpieczenia nazywa się COBRA, co jest skrótem od ustawy zwanejConsolidated Omnibus Budget Reconciliation Act.
Pamiętaj
Na zasiłek dla bezrobotnych (unemploymentinsurance) przysługuje tylko wtedy, gdy straciliśmy pracę niez własnej winy. Innymi słowy zwolnienie dyscyplinarne przekreślaszanse na zasiłek. Należy wystąpić o jego przyznanie zaraz pozwolnieniu. Wypłacany jest zazwyczaj przez pół roku.
Więcej na temat praw pracownika można znaleźć wksiążce wydanej przez Poradnik Sukces pod tytułem Praca w Ameryce.
Opr. A. Jagusiak