Prywatna fundacja: darowizny, gdy chcesz być pamiętany na zawsze

Na przedświątecznym przyjęciu w nowojorskim Instytucie Piłsudskiego z zapowiedzi gospodarzy dowiedziałam się, że wśród głównych sponsorów była Fundacja Adama Bąka. Właściciel znanej firmy Adamba Imports hojnie wspiera polonijne organizacje już od dawna, ale gdy usłyszałam o jego fundacji, zrozumiałam, że w życiu polonijnym otworzył się nowy rozdział.

Gdy nie wiesz, komu zapisać majątek

Pracowałeś ciężko całe życie, dorobiłeś się znacznego majątku, ale nie jesteś pewny, jak pokierować nim na przyszłość. Czyhają na ciebie podatki spadkowe, źli ludzie chętni wziąć cię do sądu. Dzieci i rodzina są nieodpowiedzialni – wiesz, że czekają tylko na spadek i szybko majątek roztrwonią. A może bliskiej rodziny nie masz wcale. Majątek, zamiast satysfakcji, przydaje ci goryczy: po twoim odejściu przepadnie wraz z pamięcią o tobie. Ale jest rozwiązanie: możesz wspomóc którąś z polonijnych organizacji, a wdzięczna pamięć o tobie pozostanie na zawsze.

Podaruj dom zaufanej organizacji

Przykład: Nie mielibyśmy okazji być dumni z Fundacji Kościuszkowskiej, gdyby nie hojność Margaret Patterson, która, dzięki perswazji założyciela Stefana Mierzwy, odstąpiła fundacji swoją kamienicę w 1944 roku za symboliczną cenę, po czym udzieliła dodatkowych donacji, by pomóc spłacić hipotekę. Pani Patterson nie miała nawet polskich korzeni, ale po śmierci swego męża chciała, by jej dom służył społecznym celom. Pani Patterson zmarła w latach czterdziestych, lecz pamięć o niej będzie żyła tak długo, jak Fundacja Kościuszkowska.

Problem: Instytut Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku szuka nowej siedziby, gdyż wynajmowany przez nich budynek zostanie sprzedany. Może wśród tysięcy polonijnych właścicieli kamienic znajdzie się ktoś, kto, wzorem Margaret Patterson, przekaże swoją nieruchomość tej charytatywnej organizacji? W zamian schroni część majątku przed podatkami od spadku i uwieczni swoje nazwisko w historii Polonii (budynek może nosić jego imię).

Przekazać majątek na słuszne cele można na różne sposoby: udzielić darowizny, założyć prywatną fundację czy trust w dobroczynnych celach. Nieruchomość możesz przekazać z zastrzeżeniem prawa mieszkania tam do swojej śmierci. Każda większa polonijna organizacja pomoże w załatwieniu formalności.

Darowizna dla organizacji charytatywnej

Polonijne organizacje, media, szkoły i kościoły borykają się z finansowymi problemami. Jeżeli one znikną, przestaniemy istnieć jako grupa etniczna. Przeto obowiązkiem każdego Polaka w Ameryce powinno być udzielenie pomocy naszym organizacjom wyższej użyteczności. Nie musimy być bogaci, by przekazać kilkadziesiąt czy kilkaset dolarów, a uczynimy to z korzyścią dla innych i dla siebie.

Gdy przekażemy pieniądze organizacji charytatywnej, to zyskamy odpis podatkowy. Jeżeli podarujemy papiery wartościowe, które przyrosły na wartości, to skorzystamy dodatkowo, bo unikniemy konieczności płacenia podatków od przyrostu kapitału (capital gains tax). Ponadto mienie zostawione w spadku organizacjom charytatywnym będzie wyjęte z twojej masy spadkowej podlegającej podatkom spadkowym.

Wiele muzeów czy szpitali honoruje swoich mecenasów przez nazywanie sal czy skrzydeł budynków ich imieniem, albo uwiecznianiem ich nazwisk na płytach pamiątkowych.  Jeżeli udzielisz większego datku na przykład na remont jakiejś sali, możesz uzgodnić z organizację, że na przykład sala ta będzie nazwana twoim nazwiskiem.

Prywatna fundacja

Jeżeli chcesz ustalić warunki, jakim celom twój znaczny dorobek powinien służyć, to możesz założyć trust albo prywatną fundację.

Prywatna fundacja – to korporacja ze statusem 501©(3). Zgodnie z twoją wolą ustalasz zasady jej funkcjonowania, jej statut i zarząd. Następnie do fundacji, w drodze darowizny wnosisz gotówkę, nieruchomości, papiery wartościowe. Darowizny te odpisujesz od swojego bieżącego dochodu, więc oszczędzasz na podatkach już teraz. W przyszłości skorzystasz również, bo przez pomniejszenie swojego majątku, unikniesz podatków spadkowych.

Załóż trust charytatywny

Podobną funkcję może pełnić trust. Charitable remainder trust jest stosowany nie tylko przez bogaczy, lecz również przez średnią klasę. Jest to trust, przy pomocy którego można podarować mienie organizacji charytatywnej, a do czasu śmierci czerpać z niego dochód. Warto w nim umieścić nieruchomości czy papiery wartościowe, których wartość pokaźnie wzrosła. Trust ten działa w następujący sposób.

Przykład: Powiedzmy, że przechodzisz na emeryturę i masz dużą pulę akcji przedsiębiorstwa, w którym przepracowałeś większość życia. Chciałbyś sprzedać te akcje, żeby zdywersyfikować swój portfel i zakupić inne walory, które dadzą ci stały dochód potrzebny na emeryturze. Ale gdy sprzedasz akcje, zapłacisz 15-20% w formie podatku od zysku kapitałowego.

Rozwiązanie: Jeżeli otworzysz charitable remainder trust i przekażesz mu te akcje, otrzymasz odpis podatkowy w wysokości wartości podarowanych akcji oraz unikniesz zapłacenia capital gain tax. Twój trust sprzeda akcje, a zakupi papiery wartościowe, które zapewnią ci dochód. Będziesz czerpał ten dochód przez resztę życia twego i żony. Będziesz nawet mógł wybrać część kapitału. Gdy ostatnie z was umrze, trust i pozostały w nim majątek przejdzie na rzecz wskazanej organizacji.

Więcej informacji można znależć w IRS Publication 950, Introduction to Estate and Gift Taxes, tel. 1-800-TAX-FORM, www.irs.gov/pub/irs-pdf/p950.pdf. Pomocna też może być książka pt. Podręcznik ochrony majątkowej.

Wniosek

Każda grupa etniczna jest silna tylko wtedy, gdy ma silne organizacje skutecznie broniące jej interesów i chroniące jej dziedzictwo. A organizacje są silne tylko wtedy, gdy mają sponsorów, takich jak pan Adam Bąk. Każdy z nas może być sponsorem, przekazując z okazji świąt datek na słuszne cele. Ale najznaczniej przyczynić się do wzmocnienia Polonii mogą zamożniejsze osoby, a przy okazji zostawić po sobie trwałą spuściznę.

Elzbieta Baumgartner