Jak być oczytanym bez nakładu czasu i pieniędzy

Każdy lubi usiąść w fotelu z książką w ręku. Ale gdy brak czasu na czytanie, można książek słuchać. Zadanie to nie musi być czasochłonne, gdyż możemy na słuchanie spożytkować czas spędzony w samochodzie, na spacerach czy na krzątaniu się po domu.

W dzisiejszej Poradzie mowa będzie o tzw. audioksiążkach (audiobooks) czyli o książkach, których się słucha – często za darmo, w dowolnym miejscu, za pomocą najróżniejszych wytworów współczesnej techniki.

Historia audioksiążek – znanych w Polsce także pod angielsko-polską nazwą audiobooki -sięga w Ameryce początku lat 1930-ych, gdy z inicjatywy Kongresu rozpoczęto publikację mówiących książek przeznaczonych dla niewidomych. W latach 1970-ych książki nagrane na płytach 33-1/3 zaczęły zdobywać popularność w szkołach i bibliotekach, ale przełom nastąpił wraz z pojawieniem się kaset magnetofonowych i wzrostem popularności, w dobie kryzysu naftowego 1979, importowanych japońskich samochodów, w których kasetowy magnetofon należał do standardowego wyposażenia. W latach 1980-ych obroty przemysłu publikacji audio oceniano już na kilka miliardów dolarów. Pojawienie się płyt CD i zastąpienie magnetofonów kasetowych w samochodach przez odtwarzacze CD to kolejny krok na drodze wzrostu popularności książek do słuchania.

Prawdziwy przełom w tej dziedzinie zawdzięczamy pojawieniu się Internetu, a następnie technologii szerokopasmowej i kompresowania audio, odtwarzaczy MP3 oraz wszechobecnych dziś iPodów. Wynalazki te sprawiły, że audioksiążki mogą nam towarzyszyć wszędzie – w czasie porannego biegu po zdrowie, w samochodzie – w drodze do pracy i z pracy, a także w domu, gdzie dostępne są do słuchania w Internecie lub ściągnięcia do swego komputera. Audiobooki na kasetach i płytach CD są dziś co prawda przeważnie nieco droższe niż tradycyjne książki w twardych okładkach, a ściągane do komputera – nieco droższe od książek w miękkich okładkach, ale na szczęście nie brak źródeł, gdzie audioksiążki dostępne są bezpłatnie.

LibriVox (http://librivox.org) jest stroną tworzoną przez wolontariuszy, którzy nagrywają w plikach mp3 lub ogg książki, do których prawa autorskie już wygasły.

LoudLit.org (www.loudlit.org) jest swoistym rozszerzeniem oferty Librivox.org. Podobnie jak w Librivox, w serwisie Loudlit można znaleźć wyłącznie nagrania książek, do których prawa autorskie już wygasły, ale – co może być atrakcyjne dla osób, których macierzystym językiem nie jest angielski – LoudLit.org umożliwia, oprócz ściągnięcia pliku mp3 na własny dysk, wysłuchanie go na stronie internetowej i zarazem śledzenie tekstu,czyli aktywne uczenie się nie tylko wymowy ale i pisowni.

Ogromnym zbiorem audiobooków (w wielu językach, między innymi po polsku) jest Project Gutenberg (www.gutenberg.org), najstarsza, bo założona w roku 1971 kolekcja książek w wersji elektronicznej.

Inne miejsce warte odwiedzenia: http://www.openculture.com/freeaudiobooks

Wadą bezpłatnych książek z Internetu bywa czasami jakość nagrania. Woluntariusze nagrywają je nie w studio, lecz czasem przy pomocy swego komputera, więc jakość może być poślednia.

Jeżeli chcesz, możesz wykupić subskrypcję www.audible.com, gdzie 60,000 audio książek jest dostępnych bezpłatnie przez pierwsze 14 dni, a następnie za $14.95 na miesiąc. W www.simplyaudiobooks.com możesz wynajmować książki na krążkach CD. Możesz zamawiać po 2 książki wybranych z kolekcji 11,000 bez pokrywania kosztów przesylki i bez żadnych opłat za opóźnienie (late fee). Jakość dźwięku i kunszt aktorski powinny tu być lepsze.

Jeżelichcesz posłuchać profesjonalnych nagrań oraz nowości czy innych książek ciągle chronionych prawami autorskimi, to najlepszym ich źródłem jest publiczna biblioteka.

Publiczne biblioteki mają coraz więcej książek w wersji cyfrowej: zarówno jako e-booki jak i audioksiążki. Na przykład Queens Public Library (http://queenslibrary.lib) ma prawie dwa tysiące audioksiążek, które członek biblioteki może za darmo ściągnąć na swójPC, Mac, IPod w formie MP3, WMA albo bezpośrednio wypalić na krążku CD. Wśród nich są nowości i książki poradniki.

Coraz więcej księgarni ma akustyczne działy, gdzie audioksiążki można kupić na krążku CD lub ściągnąć z sieci w formie MP3. Barnes and Noble (www.barnesandnoble.com) czy www.Amazon.commają w swoich kolekcjach dziesiątki tysięcy książek w wersji akustycznej.

Najbardziej progresywna w tej dziedzinie jest www.Amazon.com, który sprzedaje urządzenie do czytania książek zwane Kindle, mieszczące do1,500 książek w wersji MP3 (3.500 w Kindle DX). Stronice książek wyświetla się na ekranie Kindle, które fakturą do złudzenia przypomina papier. Amazon sprzedaje już ponad 300,000 książek i wiele amerykańskich czasopism do czytaniana Kindle. Tekst można słuchać czytany przez Kindle, ale jego syntetyczny monotonny głos jest dość irytujący.

Polskie książki w akustycznej wersji można kupić np. w www.Nexto.pli ściągnąć na swój komputer.

Cokolwiek masz zapisane w języku angielskim w formacie PDF, możesz mieć przeczytane przez komputerowy program Adobe Reader, dostępny bezpłatnie od firmy Adobe (http://get.adobe.com/reader).Oczywiście, podobnie jak w Kindle, syntetyczny głos brzmi nienaturalnie. Niemniej Reader jest najlepszą, bezpłatną metodą zamiany słowa pisanego na mówione.

Podkasting czy podkast (spolszczenie od podcast) to forma internetowej publikacji dźwiękowej lub filmowej, najczęściej w postaci regularnych odcinków, z zastosowaniem technologii RSS. Są to cyfrowe pliki dźwiękowe (np. w formacie MP3) lub pliki wideo. Nazwa pochodzi z połączenia słów iPod (odtwarzacz plików cyfrowych firmy Apple) i broadcast. Podkastów dźwiękowych można słuchać na swoim komputerze albo na odtwarzaczu muzycznym. Wiele podkastów nie wymaga nawet tego, publikując bezpośrednie linki do plików na stronach WWW.

Moim ulubionym źródłem podkastów jest National Public Radio. W www.npr.org można znaleźć podkasty z bieżącymi wiadomościami, programami z dziedziny polityki, nauki, zdrowia, sportu itp.Udaj się do http://www.npr.org/rss/podcast/podcast_directory.php i ściągnij na swój komputer to, co ci się podoba, po czym załaduj na odtwarzacz MP3, załóż słuchawki na uszy i ruszaj do pracy. Po drodze odsłuchasz bieżących wiadomości nawet w podziemnej kolejce, gdzie straciłbyś sygnał gdybyś słuchał tradycyjnego radia.