Osoby mające przychody po dwóch stronach Atlantyku, a przede wszystkim Polacy wracający do Polski, bici są po kieszeni z powodu niekorzystnych przepisów w Polsce i USA, a także niekorzystnej umowy podatkowej między naszymi krajami z roku 1974. Polonia dowiaduje się, że polskie Ministerstwo Finansów przenegocjowało tę umowę bez konsultacji z Polonią, a szczegóły nie są wyjawiane. Polonia powinna domagać się, by w nowej umowie strona polska uniknęła poważnych wad poprzedniej konwencji.
Osoby, które wracają do Polski bez amerykańskiego obywatelstwa, mają emerytury i renty Social Security obłożone 25.5 procentowym podatkiem, a inne przychody umiejscowione w USA zredukowane o 30% (emerytury zakładowe, odsetki bankowe, kwoty wybrane z kont IRA itp.). Osoby mające przychody po dwóch stronach Atlantyku przekonują się, że umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania, to czysta fikcja, niezależnie od tego, czy stosowana nad Potomakiem czy nad Wisłą.
Do krzywd Polonusów doliczyć można też Windfall Elimination Provision, redukujący emerytury Social Security odbiorcom ZUS czy KRUS, czy też zaskakujące opodatkowanie w Polsce ich skromnych emerytur, które w USA były całkowicie wolne od podatków. Ale skupmy się na kwestii umowy podatkowej.
Treść Polsko-amerykańskiej umowy podatkowej (Dz. U. z 1976 r. Nr 31, poz. 178) w języku angielskim można znaleźć tu: http://www.irs.gov/pub/irs-trty/poland.pdf, a w języku polskim:http://www.archbip.mf.gov.pl/bip/8434.html. Została ona podpisana 8 października 1974 roku, a weszła w życie 22 lipca 1976 roku.
Oddział KPA na Long Island walczy
Za walkę o zmianę przepisów uderzających emerytów po kieszeni wziął się oddział KPA na Long Island. Komisja Emerytalna przy tym wydziale (Teodor Lachowski, Henryk Lipka i niżej podpisana) przygotowała opracowanie dotyczące powyższych problemów i przedstawiła wnioski wraz z rezolucjami, które zostały przyjęte przez Krajową Konferencję KPA w dniach 25 i 26 października w Chicago.
Wskutek naszych indywidualnych petycji polskie Ministerstwo Finansów ujawniło, że zostały zakończone rozmowy polsko-amerykańskie w sprawie ustalenia nowej polsko-amerykańskiej Konwencji podatkowej. Problem polega na tym, że panowała na ten temat cisza. Ministerstwo nie poinformowało ani Polonii ani obywateli w kraju w o toczących się rozmowach i nie dało nam szansy na wypowiedzi.
W odpowiedzi na spowodowaną życzeniami Polonii interpelację poselską posła Adama Kwiatkowskiego, Maciej Grabowski, podsekretarz stanu z Ministerstwa Finansów, napisał w liście z 8 listpada 2012 r.:
„Dnia 18 września 2012 r. złożony został wniosek do Rady Ministrów o wyrażenie zgody na podpisanie nowej Konwencji z USA. Obecnie Konwencja została przekazana przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów do rozpatrzenia w trybie obiegowym. W związku z powyższym można oczekiwać, że zgoda na jej podpisanie zostanie udzielona przez Radę Ministrów do końca 2012 roku. Następnie, w porozumieniu ze stroną amerykańską, zostanie ustalony termin ceremonii podpisania Konwencji. W obecnej chwili brak jest możliwości potwierdzenia tej daty. Po podpisaniu nowej Konwencji rozpocznie się jej ratyfikacja za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie. Na obecnym etapie można przewidywać, w oparciu o posiadanie doświadczenie, iż istnieje prawdopodobieństwo, że Konwencja zacznie obowiązywać do dochodów uzyskanych od 2014 roku.”
Na obradach 27 Sesji Sejmu RP posłowie Adam Kwiatkowski i Jan Dziedziczak wystosowali kolejne pytania do dotyczące zaangażowania Polonii w ustalenie umowy podatkowej. Link do tych i odpowiedzi Vice-Ministra Finansów jest tu. Jeżeli nie działa, to idż do http://videosejm.pl/adam-kwiatkowski, kliknij na „Pytania w sprawach bieżących”. Podstawą wystąpienia posłów był materiał zebrany w czasie wizyty posła Kwiatkowskiego w różnych skupiskach polonijnych w USA. Posłowie odpowiedzi nie uzyskali na sali sejmowej. Oczekujemy nadal pisemnej odpowiedzi od Ministra Finansów na przedłożony pakiet pytań.
Umowa nakłada 30-procentowy podatek
Stara umowa podatkowa ma poważne niedociągnięcia i chcielibyśmy ich uniknąć w nowej. Problemy te dostrzeżemy, gdy przyjrzymy się poszczególnym stawkom podatkowym, których w umowie nie ma, a podane są w Letter of Submittal http://www.irs.gov/pub/irs-trty/poland.pdf. Polska umowa wypada szczególnie blado, jeżeli porównamy ją z umowami innych krajów.
Problem: Jeżeli Polonusi wyjadą z USA do Polski na stałe, to tracą zieloną kartę, a wraz z nią, status stałego rezydenta do celów podatkowych. Wtedy zaczyna ich obowiązywać podatek nierezydentów (non-resident tax), który w przypadku pasywnego dochodu (passive income w odróżnieniu od zarobionego przychodu – earned income) wynosi 30%, chyba że umowa podatkowa między Stanami Zjednoczonymi a danym krajem stanowi inaczej. Nasza nie stanowi.
Umowy podatkowe z różnymi krajami opisane są w Publikacji 901, US Tax Treaties,http://www.irs.gov/pub/irs-pdf/p901.pdf. Na stronie 36. tej broszury widzimy, że pensje, renty odroczone (annuities) dla Polaków są w USA opodatkowane na poziomie 30%, podczas kiedy obywatele znacznej większości krajów nie płacą nic, nawet nasi towarzysze ze wschodniej Europy: Rumunia, Słowenia, Słowacja, Ukraina, Rosja, Czechy. Obywatele kilku krajów płacą 15%. Spośród krajów mających ze Stanami umowę podatkową, oprócz Polski tylko Dania, Francja i Filipiny płacą pełny, 30-procentowy podatek od emerytur i rent.
Polacy bez amerykańskiego obywatelstwa, po powrocie do kraju dostają zredukowane o 30% amerykańskie emerytury zakładowe (pension plans), renty odroczone (annuities) czy kwoty wybrane z popularnych indywidualnych programów emerytalnych (IRA, 401(k) itp.). Powodem jest maksymalny 30-procentowy podatek dla nierezydentów, którego Polska w umowie nie wynegocjowała.
Więcej wyjaśnia Publication 515 i Publication 519, U.S. Tax Guide for Aliens.
Umowa redukuje Social Security o 25.5%
Emerytury i renty Social Security nieobywateli mieszkających w Polsce są również maksymalnie opodatkowane przez IRS. Polsko-amerykańska umowa podatkowa nie przewiduje żadnej ulgi.
Amerykańskie przepisy nakazują, by 30-procentowym podatkiem (non-resident tax) obłożone było 85% emerytur i rent inwalidzkich Social Security nierezydentów, co daje 25.5%. O tyle właśnie zmniejszane są również renty Social Security przysługujące rodzinom polskich imigrantów: małżonkom, wdowom i sierotom w Polsce.
W Publikacji 901, US Tax Treaties, widać, że wiele krajów wynegocjowało całkowite zniesienie opodatkowania świadczeń Social Security dla swoich obywateli, między innymi Kanada, Niemcy, Irlandia, Izrael, Włochy, Japonia, Wielka Brytania, nawet Rumunia. Szkoda, ze nie ma wśród nich Polski.
Zauważyć jednak trzeba, że pracownicy rządowi, którzy negocjowali umowę w roku 1974, załatwili przywileje sami sobie. Emerytury otrzymywane z funduszów publicznych z tytułu pełnionych poprzednio funkcji rządowych wypłacane w danym kraju podlegają opodatkowaniu w tym kraju, ale nie w drugim.
Umowa słabo chroni przez podwójnym opodatkowaniem
Umowa, która ochronę przed podwójnym opodatkowaniem ma w tytule, spełnia to zadanie bardzo słabo.
W zawartych przez Polskę umowach występują dwie metody unikania podwójnego opodatkowania: metoda wyłączenia z progresją oraz metoda proporcjonalnego odliczenia (m.in. ze Stanami Zjednoczonymi).
Metoda proporcjonalnego odliczenia oznacza, że dochód osiągany za granicą jest opodatkowany za granicą oraz w kraju zamieszkania, gdzie podatek zapłacony za granicą odlicza się tylko w pewnym ułamku. W liczniku tego ułamka (nad kreską) jest opodatkowany dochód uzyskany za granicą, a w mianowniku (pod kreską) całkowity dochód podlegający opodatkowaniu z USA i z Polski.
Dlaczego umowa przed podwójnym opodatkowaniem nas nie chroni, wyjaśniam w artykule pt. Iluzja unikania podwójnego opodatkowania . Krótko mówiąc, w Polsce metoda proporcjonalnego odliczenia jest o wiele mniej korzystna od metody wyłączenia z progresją. Co do Stanów Zjednoczonych, to formuła naliczania kredytu od podatku zagranicznego (Foreign Tax Credit) jest tak skomplikowana i niekorzystna, że odpisuje się grosze.
Nowa umowa w przygotowaniu
Stany Zjednoczone modyfikują wszystkie swoje umowy, więc zaproponowały odświeżenie umowy również Polsce. Dowiedzieliśmy się, że negocjacje USA z Polskim Ministerstwem Finansów już się zakończyły. Czy przedstawiciele ministerstwa znają na tyle bolączki imigrantów, by im zapobiec, jak uczyniły to inne kraje? Czy wynegocjowali umowę, która będzie dla nas korzystna?
Proponuję, by każdy czytelnik, któremu zależy na przepisach korzystnych dla Polonii, posłał do polskiego rządu email/petycję. Wzory takich listów, adresy oraz sposoby ich łatwego posłania wyjaśniome są w artykule pt. Petycja w sprawie nowej Polsko-Amerykańskiej umowy podatkowej .
Ważne jest napisanie listu do Komisji Łączności z Polakami za Granicą przy polskim Sejmie. Zadaniem tej komisji jest praca w naszym interesie, więc trzeba im dać amunicji. Pomoże podany powyżaj wzór listu w formacie MS DOC, ktory można dowolnie zredagować.
Jeżeli nie postaramy się wywrzeć presji na polskich decydentów, to zostaniemy postawieni przed faktem dokonanym, jak miało to miejsce w przypadku polsko-amerykańskiej umowy emerytalnej w 2008 roku.
Elżbieta Baumgartner, 8 stycznia 2013