W poprzednich artykułach uchyliliśmy rąbka tajemnicy umowy podatkowej, którą od czterech lat polskie Ministerstwo Finansów po cichu uzgadnia ze stroną amerykańską. Płacąc od prawie czterdziestu lat niesprawiedliwe podatki wskutek krzywdzącej umowy podatkowej z 1974 roku, Polonia nie chce powtórzenia tych samych błędów. Przyjrzyjmy się bliżej, na czym polegają problemy w przypadku emerytur.
Stara umowa: Amerykańscy obywatele w Polsce
W Stanach emerytury Social Security podlegają podatkowi dochodowemu, ale niewiele zarabiający są z niego zwolnieni. Przeciętny polski emigrant, który wrócił do Polski, nie odprowadza do IRS nic, nawet nie musi sporządzać podatkowego zeznania.
Po powrocie do Polski reemigrant staje polskim rezydentem podatkowym, więc zaczyna płacić od świadczeń Social Security pełny polski podatek w wysokości 18 procent plus składki na ubezpieczenie zdrowotne. Podatki odprowadza polski bank, gdzie Urząd Social Security przelewa pieniądze.
Umowa podatkowa z 1974 roku przewiduje unikanie podwójnego opodatkowania metodą proporcjonalnego odliczenia. Polega to na tym, że większość przychodów (wynagrodzenie, emerytury) opodatkowanych jest w obydwu krajach (w kraju źródła przychodu i w kraju rezydencji podatnika), ale podwójnego opodatkowania unika się przez zaliczenie podatków zapłaconych w kraju źródła na poczet podatków należnych w kraju rezydencji. Praktycznie wolna od amerykańskich podatków emerytura Social Security staje się w pełni opodatkowana w Polsce po powrocie reemigranta do kraju, bo skoro podatki w USA wyniosły zero, to nie ma czego odpisać od polskich podatków.
Emeryci, amerykańscy obywatele mieszkający w Polsce, płacą od Social Security
polski podatek dochodowy i składki zdrowotne.
Stara umowa: Amerykańscy nieobywatele w Polsce
Amerykańscy nieobywatele płacą w Polsce od Social Security taki sam podatek jak obywatele amerykańscy: 18-procentowy podatek dochodowy plus składki na ubezpieczenie zdrowotne. Ale to nie wszystko.
Jeżeli nie jesteś obywatelem Stanów Zjednoczonych, a pobierasz Social Security poza granicami USA, to urząd Social Security odprowadza do skarbu państwa 25.5 procenta podatku, ściślej mówiąc – 30 procent od 85 procent świadczeń. Jest to podatek zwany non-resident tax, który płacą nierezydenci (cudzoziemcy) od przychodu w USA.
Non-resident tax jest przedmiotem międzynarodowych umów podatkowych USA z poszczególnymi krajami, co wyjaśnia publikacja 901, US Tax Treaties, www.irs.gov/pub/irs-pdf/p901.pdf. Zobaczymy tam na stronie 36, że opodatkowanie odsetek, dywidend, emerytur i świadczeń Social Security jest różne dla poszczególnych krajów w zależności od ustaleń umowy podatkowej. Ale dla obywateli Polski podatki dla świadczeń emerytalnych i podobnych są maksymalne, 30-procentowe, jak gdybyśmy umowy nie mieli żadnej. Kanada, Niemcy, Irlandia, Izrael, Włochy, Japonia, Wielka Brytania, nawet Rumunia załatwiły całkowite zniesienie podatków od Social Security dla swoich obywateli.
Uwaga: 25.5-procentowego podatku nie otrzymasz z powrotem, nawet jeżeli rozliczysz się z podatków w Stanach.
Emeryci w Polsce, nie mający amerykańskiego obywatelstwa, mają w Stanach potrącany od Social Security podatek dla nierezydentów (non-resident tax, 25.5 procenta) plus płacą polski podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Nowa umowa: Amerykańscy obywatele w Polsce
Po jej ratyfikacji przez stronę amerykańską ma zacząć obowiązywać nowa Polsko-amerykańska umowa podatkowa. Przed datą wejścia jej w życie Ministerstwo Finansów nie podaje szczegółów, ale odpowiedziało na interpelację posła Adama Kwiatkowskiego pismem z dnia 20 grudnia 2012 r:
„W przypadku nowo wynegocjowanej Konwencji planuje się, iż emerytury, wypłacane osobie mającej zamieszkanie w danym państwie, będą podlegały opodatkowaniu tylko w tym państwie. Jeżeli jednak płatności takie pochodziły będą z systemu ubezpieczeń społecznych, będą one podlegały opodatkowaniu tylko w państwie źródła płatności. Zdaniem Ministerstwa Finansów projektowane rozwiązania w pełni realizują cel Konwencji, jakim jest uniknięcie podwójnego opodatkowania dochodów,a zatem jednoznacznie należy ocenić je w sposób pozytywny.” – czytamy w liście Macieja Grabowskiego, Podsekratarza Stanu w Ministerstwie Finansów.
Widać, że w tym zakresie nowa umowa podatkowa wzorowana będzie na Modelowej konwencji OECD (Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju), która sugeruje, by emerytury i renty społeczne były opodatkowane w państwie źródła płatności. Bazując na powyższej informacji wyciągamy wnioski, że świadczenia Social Security będą opodatkowane tylko w USA, a Polska zaprzestanie ich opodatkowania. Analogicznie, świadczenia ZUS będą obłożone podatkiem tylko w Polsce, ale nie w USA.
Co do innych świadczeń emerytalno-rentowych z sektora prywatnego (emerytury zakładowe, IRA itp.), to mają być one opodatkowane odwrotnie: tylko w Polsce (w państwie rezydencji podatnika).
Obywatele amerykańscy nie zapłacą w Polsce od Social Security podatków dochodowych, tylko składkę na ubezpieczenie zdrowotne.
Przy okazji wspomnę o składce na Narodowy Fundusz Zdrowia. Składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9% podstawy jej wymiaru, przy czym o 7.75% podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne obniża zaliczkę na podatek dochodowy. W sumie, emeryt, któremu potrącane są 18-procentowe podatki dochodowe, dopłaca tylko 1.25% na ubezpieczenie zdrowotne. Jeżeli w przyszłości emeryt z Ameryki będzie miał emeryturę wolną od podatków, to pewnie przyjdzie mu płacić pełną stawkę za ubezpieczenie zdrowotne, czyli 9% od zagranicznej emerytury. W ten sposób oszczędność nie będzie tak duża, jak się jej spodziewamy.
Umowa podatkowa zmieni sposób obliczania redukcji podwójnego opodatkowania – patrz poniżej.
Nowa umowa: Amerykańscy nieobywatele w Polsce
Podatek dochodowy w Polsce oraz składki na Narodowy Fundusz Zdrowia wyglądać będą tak samo, jak w przypadku obywateli. Nie jest natomiast wiadome, jak umowa podatkowa ustosunkuje się do podatku dla nierezydentów (non-resident tax): czy je zniesie, czy utrzyma.
Ażeby uniknąć podatku dla nierezydentów oraz ograniczeń w udzielaniu pomocy społecznej dla imigrantów, warto przyjąć amerykańskie obywatelstwo. Osoby, które nie pochwalają składania przysięgi innemu państwu są dotkliwie karane za swój patriotyzm.
Nie jest wiadome, czy emeryci w Polsce, bez amerykańskiego obywatelstwa, będą w Stanach nadal mieć potrącany od Social Security podatek (non-resident tax, 25.5 procenta). W Polsce prawdopodobnie nie zapłacą podatku dochodowego, tylko składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Obecny sposób unikania opodatkowania metodą proporcjonalnego odliczenia ma być zastąpiony metodą wyłączenia z progresją. Jest to metoda korzystniejsza, z której korzystają już na przykład reemigranci z Wielkiej Brytanii. Omówię ją przy innej okazji , bo to temat ciekawy i obszerny.
& Amerykańskie zasady podatkowe wyjaśnia książka pt. „Jak oszczędzać na podatkach” (patrz załącznik). Obowiązki podatkowe w Stanach i w Polsce osób, które mają przychody po dwóch stronach Atlantyku wyjaśnione są w książce pt. Powrót do Polski.
Nowa umowa: Wszyscy odbiorcy ZUS lub KRUS w USA
Wiemy, że mieszkańcy USA mają świadczenia ZUS czy KRUS opodatkowane w Polsce, a w USA dodają je do przychodu i należny amerykański podatek pomniejszają częściowo o podatek zapłacony w Polsce dzięki tzw. Foreign Tax Credit.
Po wejściu w życie umowy będzie inaczej. Wzorowana na modelowej konwencji OECD umowa nakazuje opodatkowanie emerytur i rent społecznych u ich źródła. To znaczy, że dla osoby w Stanach świadczenia ZUS i KRUS opodatkowane będą tylko w Polsce, a nie w USA.
Jak będą opodatkowane emerytury z sektora prywatnego
Po wejściu w życie umowy podatkowej emerytury z sektora prywatnego opodatkowane będą inaczej: nie u źrodła, jak społeczne, ale w kraju rezydencji podatnika. Z tego powodu emerytury zakładowe (pension plans), Workers Compensation, pieniądze wybrane z kont IRA itp. będą obłożone podatkiem w USA, ale nie w Polsce. Jeżeli zacznie obowiązywać zapowiadana zasada unikania podwójnego opodatkowania metodą wyłącznia z progresją, to w Polsce te zagraniczne przychody będą włączone do obliczenia skali podatkowej innych przychodów.
Co jeszcze?
Odkąd omawiam w prasie nadchodzącą umowę podatkową, dostaję od czytelników liczne pytania o Windfall Elimination Provision i o umowę emerytalną, która weszła w życie 1 marca 2009 roku. Windfall Elimination Provision powoduje redukcję świadczeń Social Security dla odbiorców ZUS albo KRUS. Umowa emerytalna między Polską i USA pozwala, między innymi, na łączenie okresów ubezpieczenia i otrzymanie świadczeń osobom, które w przeszłości nie miały wystarczająco dużo przepracowanych lat, czy to w USA czy w Polsce.
Umowa podatkowa, Windfall Elimination Provision oraz umowa emerytalna nie mają nic ze sobą wspólnego, przeto omawiając przyszłe podatki nie poruszam innych zagadnień, żeby nie zaciemniać obrazu. Zgadzam się, że wiele komplikacji powstaje na styku tych przepisów, więc wyjaśniłam je dokładnie w książkach pt. Emerytura polska i amerykańska (o łączeniu emerytur) oraz pt. WEP: Jak walczyć z redukcją Social Security dla Polaków.
Niewyjaśnione kwestie
Sporo o opodatkowaniu emerytur już wiemy na podstawie listu Ministerstwa Finansów, ale nie wszystko. Oddział KPA na Long Island prowadzi petycję, która podsumowuje pytania i życzenia Polonii.
· Chcemy wiedzieć, ile wyniesie podatek dla nierezydentów (non-resident tax), który teraz wynosi dla Polaków 30 procent, a jest zniesiony dla prawie wszystkich krajów mających umowy ze Stanami.
· Chcemy wiedzieć, ile wyniesie podatek dla nierezydentów od Social Security, obecnie maksymalny dla Polaków (25.5%), a zerowy dla obywateli Kanady, Niemiec, Irlandii, Izraele, Włoch, Japonii, Wielkiej Brytanii i Rumunii.
· Również apelujemy, aby odnośnie emerytur i rent Social Security stosowano unikania podwójnego opodatkowania metodą całkowitego wyłączenia, a nie wyłączenia z progresją.
Petycja ta była zamieszczona na znanej witrynie Change.org, pt. „Polonia for Fair Polish-American Tax Treaty”.
Chciałabym na koniec zastrzec, że wnioski na temat przyszłego opodatkowania Social Security dla obywateli i nieobywateli mieszkających po dwóch stronach Atlantyku, wyciągnęłam na postawie informacji otrzymanych z Ministerstwa Finansów oraz na Modelowej konwencji OECD, na ktorej nasza umowa ma się wzorować. Konkretne szczegóły będziemy znać dopiero po wejściu w życie umowy podatkowej i podaniu jej do publicznej wiadomości.
Elżbieta Baumgartner
2013