Umowa o zabezpieczeniu społecznym pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki

Z dniem 1 marca 2009 r. weszła w życie Umowa o zabezpieczeniu społecznym między Rzeczpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki oraz Porozumienia w sprawie stosowania tej Umowy, podpisane w dniu 2 kwietnia 2008 r. w Warszawie.

Tu jest jej tekst w języku polskim: https://www.ssa.gov/international/Agreement_Texts/Polski.html

Tekst umowy w języku angielskim jest tu: https://www.ssa.gov/international/agreements_overview.html

Co daje umowa

Umowa, przynosi wymierne korzyści polskim i amerykańskim obywatelom, w tym:

1. umożliwia otrzymywanie amerykańskich rent rodzinnych przyznanych osobom owdowiałym i sierotom zamieszkałym w Polsce,
2. umożliwia otrzymywanie świadczeń przyznanych współmałżonkom amerykańskich emerytów zamieszkałym w Polsce,
3. pozwala na sumowanie polskich i amerykańskich okresów ubezpieczenia w celu uzyskania prawa do emerytury lub renty, gdy w jednym z państw lub w obu zbyt krótkie okresy nie pozwalają na przyznanie prawa do tych świadczeń zgodnie z prawem krajowym,
4. eliminuje podwójne opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne jednocześnie do polskiego i amerykańskiego systemu przez osoby migrujące między Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki w celu wykonywania pracy, co będzie sprzyjało rozwojowi polsko-amerykańskiej współpracy gospodarczej.

Porozumienie w sprawie stosowania Umowy zawieraprzepisy konieczne dla realizacji Umowy, wskazuje polskie iamerykańskie instytucje łącznikowe odpowiedzialne za informowaniuosób zainteresowanych i koordynację i wymianę informacji między instytucjami obu państw (ZUS, KRUS i Social Security).

Umowa ma zastosowanie przy ustalaniu świadczeń emerytalno-rentowych zarówno w Polsce, jak i w USA.

Jakie świadczenia objęte są umową

Po Stronie Polskiej Umowa dotyczy świadczeń z systemu ubezpieczeń społecznych ustalanych w ramach powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych, administrowanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) oraz systemu ubezpieczenia społecznego rolników, administrowanego przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS),

Świadczenia ZUS: Umowa obejmuje następujące świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego ZUS:

1. emerytury,
2. renty z tytułu niezdolności dopracy z ogólnego stanu zdrowia,
3. renty rodzinne,
4. jednorazowe odszkodowania z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych i renty ztytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych,
5. zasiłki pogrzebowe.
6. emerytury kapitałowe (patrz uwaga poniżej)

Zastosowanie umowy odnośnie emerytur kapitałowych, przysługujących na podstawie składek opłaconych przez ubezpieczonego do otwartego funduszu emerytalnego (OFE), jest ograniczone z uwagi na charakter prawny tego świadczenia. Umowa zapewnia tylko transfer tych świadczeń do miejsca zamieszkania w USA, równe traktowanie oraz możliwość zgłoszenia wniosku o taką emeryturę w instytucji amerykańskiej.

Świadczenia KRUS: Umowa obejmuje następujące świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego rolników realizowane przez KRUS: emerytury rolnicze, renty rolnicze z tytułu niezdolności do pracy, renty rodzinne, jednorazowe odszkodowania z tytułu wypadków przypracy rolniczej lub rolniczych chorób zawodowych, zasiłki pogrzebowe.

Po Stronie Amerykańskiej Umowa dotyczy świadczeń Social Security – przysługujących z amerykańskiego federalnego systemu ubezpieczeń emerytalnych, rodzinnych oraz z tytułu niezdolności do pracy przysługujących na podstawie Tytułu II Ustawy o Zabezpieczeniu Społecznym wraz z odnośnymi rozporządzeniami. Umowa obejmuje emerytury, rentyr odzinne, wdowie, sieroce oraz z tytułu niezdolności do pracy.

Kogo dotyczy umowa

Umowa dotyczy osób, które:

1. są lub były ubezpieczone z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek w obu państwach (Polsce iUSA), bez względu na miejsce zamieszkania takich osób (osoby zamieszkałe w Polsce, w USA albo poza terytorium tych państw, np. w Meksyku),
2. są lub były ubezpieczone (pracowały) w jednym z tych państw, a zamieszkują w drugim (np.osoba, która pracowała w Polsce, a obecnie mieszka w USA),
3. wywodzą swoje prawa pochodne od ww.ubezpieczonych (m.in. członkowie rodziny ubiegający się o rentęrodzinną po osobie, która pracowała i podlegała ubezpieczeniom społecznym w Polsce i w USA).

Podkreślić trzeba, że umowa nie zmienia zasad ubezpieczenia ani sposobu naliczania okresow składkowych ani wPolsce ani w USA (kredytow Social Security).

Kto korzysta

Dzięki Umowie możliwość uzyskania emerytur i rentbędą miały osoby, które w Polsce lub USA nie posiadają okresu ubezpieczenia wystarczającego do nabycia prawa doświadczenia, a warunki wymagane do nabycia tego prawa (odpowiedniokres podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu) spełniają po uwzględnieniu okresów ubezpieczenia przebytych w drugim państwie – Stronie Umowy. W takich przypadkach dla celów przyznania emerytury lub renty czy to w Polsce, czy też w USA, zsumowane zostaną okresy ubezpieczenia w obu państwach.

Osoba, która pracowała w USA i w Polsce i zakwalifikowała się do otrzymywania świadczeń, uzyska odrębne świadczenia z obu państw w wysokości odpowiadającej stosunkowi długości przebytych okresów ubezpieczenia w danym państwiedo łącznej długości okresów ubezpieczenia w obu państwach.

Z polsko-amerykańskiej Umowy skorzystają też odbiorcy rent rodzinnych zamieszkali w Polsce: współmałżonkowie amerykańskich emerytów, wdowy, wdowcy i sieroty. Obecnie osoby te, nie mające obywatelstwa traciły prawo do świadczeń po 6miesiącach pobytu w Polsce. Obecnie dzięki Umowie, ok. 30,000 odzyska prawo do pobierania w Polsce przyznanych im świadczeń.

Jeżeli już jesteś na emeryturze

Osoby, które mają ustalone prawo do emeryturylub renty przyznane przed dniem wejścia w życie umowy polsko-amerykańskiej mogą złożyć wniosek o ponowne ustalenie uprawnień do tych świadczeń, zgodnie z postanowieniami umowy polsko-amerykańskiej. Social Security, ZUS albo KRUS dokona przeliczenia wysokości świadczenia z uwzględnieniem okresów ubezpieczenia przebytych w USA i podejmie wypłatę świadczenia korzystniejszego.

Składanie wniosku o świadczenia

Wniosek o pobieranie łączonych emerytur może być zgłoszony w odpowiedniej jednostce ZUS, KRUS (jeżeli ostatnio w Polsce było się ubezpieczonym w KRUS) albo Social Security. Zgłoszenie wniosku o świadczenia do instytucji ubezpieczeniowej jednego państwa uruchamia postępowanie o przyznanie również odpowiednich świadczeń w instytucji ubezpieczeniowej drugiego państwa. W takich przypadkach nie ma potrzeby składania dwóch odrębnych wniosków – do instytucji polskiej i amerykańskiej. Data zgłoszenia wniosku jest w takim przypadku wiążąca także dla instytucji drugiego państwa – Strony Umowy. Wnioskodawca może również zażądać ograniczenia wniosku do świadczeń zgodnie z przepisami prawa jednego państwa. Wnioski kierowane do instytucji polskiej i amerykańskiej mogą być sporządzane zarównow języku polskim, jak i w języku angielskim.

Wniosek o emeryturę/rentę przysługującą z obu państw:

1. Osoba zamieszkała w Polsce składado polskiej instytucji właściwej (ZUS lub KRUS) albo do amerykańskiej instytucji właściwej, tj. do Działu Świadczeń Federalnych (Federal Benefis Unit) przy Ambasadzie USA w Warszawielub w Krakowie.
2. Osoba zamieszkała w USA składa doamerykańskiej instytucji Social Security Administration (SSA).
3. Osoba zamieszkała w państwietrzecim (poza Polską i USA) wniosek może złożyć do polskiej alboamerykańskiej instytucji właściwej.

Jakie formularze

Wniosek o świadczenia z Polski i USA ustalane z zastosowaniem Umowy składa się do instytucji amerykańskiej albo polskiej.

Osoby zamieszkałe na terytorium USA wniosek o świadczenia polskie (ZUS czy KRUS) i amerykańskie ustalane z zastosowaniem Umowy zgłaszają do terenowej placówki instytucji amerykańskiej Social Security Administration (SSA). Należy wypełnić formularz SSA-2490-BK, który w SSA nie jest dostępny w wersji elektronicznej. Można go natomiast pobrać z witryny Poradnika Sukces Formularz SSA 2490-BK. Osoby zamieszkałe w Polsce udają się do odpowiedniej placówki ZUS. Użyć należy odpowiedniego formularza:

1. PL/USA 4 Wniosek o emeryturę/rentę z tytułu niezdolności do pracy
2. PL/USA 5 Wniosek o rentę rodzinną.

Osoby zamieszkałe w Polsce ubezpieczone w KRUS składają wnioski o świadczenia polskie (KRUS) i amerykańskie ustalane z zastosowaniem Umowy przyużyciu odpowiedniego formularza:

1. KRUS SR-12 Wniosek o rentę rodzinnąz ubezpieczenia społecznego rolników
2. KRUS SR-20 Wniosek o emeryturę,rentę inwalidzką rolniczą
3. KRUS SR-26 Wniosek o zasiłek pogrzebowy

Do wniosku zainteresowany powinien dołączyć – w zależności od rodzaju żądanych świadczeń – odpowiednie dokumenty stwierdzające okoliczności uzasadniające przyznanie świadczenia. Do wniosku osoba zainteresowana, posiadająca również okresy ubezpieczenia w Stanach Zjednoczonych Ameryki powinna dołączyć wypełniony przez siebie formularz pomocniczy WZ0-PL-1.

Wyzej wymienione formularze dostępne są w każdejjednostce organizacyjnej KRUS, jak również na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego www.bip.krus.gov.pl.

Gdzie się zgłaszać

>>> W Polsce instytucjami łącznikowymi,które mają obowiązek udzielać informacji i przyjmować wnioski o łączone emerytury objęte Umową, są ZUS i KRUS.

1. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, www.zus.pl, Centrala w Warszawie w zakresie stosowania przepisów prawa dotyczących ubezpieczeńspołecznych, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników:
2. świadczenia – Departament Rent Zagranicznych, 00-082 Warszawa, ul. Senatorska 10, tel. 022 826 0553;
3. ubezpieczenie – Departament Ubezpieczeń i Składek, 00-701 Warszawa, ul. Czerniakowska 16,tel. 022 623 31 13;

Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, www.krus.pl, w zakresie stosowania przepisów prawa dotyczącychubezpieczenia społecznego rolników: adres: KRUS, Centrala wWarszawie, 00-608 Warszawa, Al. Niepodległości 190,

1. świadczenia – Biuro Świadczeń,tel. 022 592 64 12;
2. ubezpieczenie – Biuro Ubezpieczeń,tel. 022 592 64 11.

>>> Amerykańskimi instytucjami, które udzielą pomocy osobom zainteresowanym uzyskaniem amerykańskich świadczeń emerytalno-rentowych z tytułu okresów ubezpieczenia przebytych w Polsce i w USA, są placówki Social Security Administration, a także placówka umiejscowiona przy Ambasadzie Stanów Zjednoczonych w Warszawie oraz w Krakowie.

Federal Benefits Unit, Ambasada Stanów Zjednoczonych Ameryki, ul. Piękna 12, 00-539 Warszawa, tel.: +48(22) 504-2112, fax.: +48 (22) 504 2122, email: fbuwarsaw@state.gov

Osoby zainteresowane uzyskaniem amerykańskich świadczeń emerytalno-rentowych zamieszkałe w województwie dolnośląskim, małopolskim, opolskim, podkarpackim lub śląskim, mogą zwracać się również do Konsulatu USA w Krakowie: Dział Świadczeń Federalnych, Konsulat Generalny USA, ul. Stolarska 9, 31-043 Kraków, Polska, tel.: +48 (12) 424 5182, fax.: +48(12) 424 5120, email: krakowfbu@state.gov.

Informacje dotyczące możliwości uzyskania świadczeń amerykańskich z social security z zastosowaniem nowej Umowy można także znaleźć na stronie internetowej SocialSecurity Administration pod adresem http://www.ssa.gov. Materiały informacyjne w języku polskim opracowane przez instytucję amerykańską Social Security Administration, dotyczące warunków nabywania świadczeń amerykańskich, dostępne są na stronie internetowej tej instytucji: http://www.ssa.gov/multilanguage/Polish/polish.htm.

Książka Emerytura polska i amerykańska zawiera wszystko, co trzeba wiedzieć o łączeniu świadczeń, o warunkach nabycia prawa do emerytury czy renty, jak uwzględniane są polskie i amerykańskie okresy ubezpieczenia na potrzeby Umowy, jak liczona jest podstawa emerytury polskiej dla osób, które pracowały za granicą, kiedy uwzględnienie okresów ubezpieczenia nie jest możliwe, zmniejszenie czy zawieszenie świadczeń, obowiązki informacyjne względem ZUS czy Social Security, procedura odwoławcza i wiele innych.

Książka Emerytura polska i amerykańska dostępna jest w redakcji Poradnika Sukces (255 Park Lane, Douglaston, NY 11363, tel. 718-224-3492, www.PoradnikSukces.com) i w polonijnych księgarniach.

Opracowanie: Elżbieta Baumgartner