Oto pytanie od pani Zofii z Chicago: “Od paru lat pobieram polską emeryturę ZUS. Właśnie dostałam list, w którym ZUS domaga się ode mnie podania numeru Social Security. Niechętnie ujawniam swoje poufne dane personalne. Po co ZUS-owi jest ten numer potrzebny? Czy muszę ten numer ujawnić? Czy ZUS może donieść do IRS o mojej polskiej emeryturze?”
Co się dzieje
W roku 2016 odbiorcy emerytur Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) zamieszkali za granicą otrzymali od ZUS niepokojące ich listy. ZUS domagał się od nich wypełnienia “Kwestionariusza nierezydenta” i podania amerykańskiego numeru identyfikacji podatkowej, czyli numeru Social Security (Social Security Number – SSN). Niektórzy nie mają problemu z ujawnieniem tej informacji, niektórzy obawiają się naruszenia prywatności albo ingerencji fiskusa w ich finansowe sprawy. Od tej pory każdy wnioskodawca deklarujący zamieszkanie w USA proszony jest o wypełnienia takiego formularza.
Od roku 2016 zmienione zostały też formularze podatkowe. W PIT-11 (od pracodawcy i innych płatników) oraz w PIT-40A/11A (od organów rentowych) dodano parę pól informacyjnych w sekcji „Dane identyfukacyjne i adres zamieszkania podatnika”. W związku z dodaniem pól do powyższej sekcji zmieniła się numeracja w tych PIT-ach. Pola, jakie dodano (są one wypełniane przez pracodawców, organ rentowy), to:
- Rodzaj obowiązku podatkowego podatnika (nieograniczony lub ograniczony).
- Zagraniczny numer identyfikacyjny podatnika.
- Rodzaj numeru identyfikacyjnego (dokumentu stwierdzającego tożsamość).
- Kraj wydania numeru identyfikacyjnego (dokumentu stwierdzającego tożsamość).
Zmiany te nie wpływają na sposób rozliczenia głównego PIT-u.
Kto się niepokoi
Najbardziej listem niepokoją sie osoby, które zataiły fakt pobierania polskiej emerytury w amerykańskich urzędach. Oto powody:
- Osobom pobierającym emeryturę polską i emerykańską Administracja Social Security (SSA) zredukuje emeryturę Social Security z powodu Windfall Elimination Provision.
- Przez zatajenie przychodu z polski niektórzy niesłusznie zakwalifikowali się do zasiłku społecznego SSI.
- Przepisy nakazują, by przychód z Polski deklarować na amerykańskim zeznaniu podatkowym, a podwójnych podatków unikać przez skorzystanie z Foreign Tax Credit.
Czy ZUS potrzebuje SSN do przyznania świadczeń?
Odpowiedź brzmi: Do przyznania świadczeń ZUS nie potrzebował numeru Social Security i nie potrzebuje. ZUS podaje dokładne wyjaśnienia w swojej witrynie www.zus.pl/default.asp?p=4&id=2402. “Przy ubieganiu się o świadczenia z ZUS przez osoby zamieszkałe w USA, ważne jest podanie prawidłowych polskich identyfikatorów numerycznych: PESEL, NIP, nr dowodu osobistego lub paszportu – zwłaszcza w odniesieniu do osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r., które ubiegają się o emeryturę z nowego systemu, opartą o środki zewidencjonowane na koncie emerytalnym w ZUS. Trzeba wiedzieć, że konto emerytalne w ZUS, zgodnie z polskimi przepisami, identyfikowane jest przy pomocy numeru PESEL, natomiast w sytuacji, gdy osoba ubezpieczona nie posiada numeru PESEL, nie podała go lub podany numer budzi wątpliwości co do jego prawidłowości, konto ubezpieczonego oznacza się numerem NIP, a jeżeli nie posiada również tego numeru – serią i numerem dowodu osobistego albo paszportu”. Więcej w książce pt. „Emerytura polska i amerykańska, ich łączenie i skutki Umowy o zabezpieczeniu społecznym”.
Tak więc ZUS nie upomina się o SSN przyjmując od Polonusa wniosek emerytalny, bo w razie braku polskich identyfikatorów numerycznych, sam pomaga w uzyskaniu numeru podatkowego NIP. Dlaczego więc ZUS upomina się o SSN teraz?
Nowe rozporządzenie Ministra Finansów
Zamieszanie spowodowane zostało rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 23 stycznia 2015 roku w sprawie określenia wzoru rocznego obliczenia podatku wraz z informacją o wysokości dochodu (http://dokumenty.rcl.gov.pl/D2015000016001.pdf).
ZUS ma się dostosować do wymogów Ministerstwa Finansów i mieć dane potrzebne do naliczenia i odprowadzenia zaliczki podatkowej. Ale przecież do tej pory ZUS podatki od emerytury odprowadzał, bo uzyskał od emeryta potrzebny numer identyfikacyjny: PESEL, a w razie jego braku NIP czy numer paszportu.
ZUS i podatki
ZUS, jak i inne organy rentowe w Polsce, jest zobowiązany przez Ustawę o podatku dochodowym od osób fizycznych (Art. 42c. 1.) ustalić i pobierać zaliczki miesięczne od wypłacanych emerytur i rent. Następnie w terminie do końca lutego ZUS sporządza roczne obliczenie podatku i przesyła je odbiorcy emerytury/renty oraz urzędowi skarbowemu na formularzu PIT-40A/11A “Roczne obliczenie podatku przez organ rentowy/ Informacje o dochodach uzyskanych od organu rentowego”.
Jeżeli emeryt nie uzyskał innych przychodów, nie ma odpisów podatkowych, to nic czynić nie musi. Wystawiony przez ZUS PIT-40A stanowi dla podatnika roczną deklarację podatkową. Jeżeli podatnik uzyskuje również inne źródła przychodów lub np. chce rozliczyć się łącznie z małżonkiem, chce korzystać z ulg podatkowych itp, to PIT-40A należy traktować na równi z PIT-11 i złożyć osobiście deklarację podatkową.
Informacje o nierezydencie
ZUS potrzebuje informacje wymagane przez formularz PIT-40A/11A. Ten załączony do rozporządzenia Ministra Finansów nie różni się o tego z lat poprzednich. W wierszu 21 formularza ZUS wstawia identyfikator podatkowy NIP/ Numer PESEL. W wierszu 22 ZUS ma wstawić zagraniczny numer identyfikacyjny podatnika. W komentarzu czytamy: “W poz. 22 należy podać numer służący identyfikacji dla celów podatkowych lub ubezpieczeń społecznych uzyskany w państwie, w którym podatnik ma miejsce zamieszkania. W przypadku braku takiego numeru w poz. 22 należy podać numer dokumentu stwierdzającego tożsamość podatnika, uzyskanego w tym państwie.”
Podobnie jest na “Kwestionariuszu nierezydenta” przysłanym przez ZUS, który należy odesłać w ciągu dwóch miesięcy. Kwestionariusz pyta o PESEL, w razie jego braku o numer dowodu osobistego lub paszportu. W wierszu 2 emeryt pytany jest o numer identyfikacji podatkowej w państwie zamieszkania. “W razie nieposiadania takiego numeru należy podać numer dokumentu tożsamości”. Wniosek: Nie chcesz ujawić numeru Social Security – wstaw numer paszportu.
W Stanach inaczej
The Privacy Act of 1974 wymaga, by wszystkie rządowe agendy (federalne, lokalne, stanowe), które domagają się ujawnienia SSN, zamieściły oświadczenie (disclosure), a w nim wyjaśnienie podstawy prawnej do rządania SSN, czemu ma on służyć, jak będzie wykorzystany, czy jego wyjawienie jest dobrowolne i co się stanie, jeżeli numeru nie podamy. Privacy Act również podaje, że nie możesz zostać pozbawiony rządowych świadczeń, jeżeli odmówisz podania SSN, chyba że jest to wymagane przez federalne prawo. Oczywiście, Privacy Act obowiązuje w Stanach, nie w Polsce.
ZUS nie wyjaśnia, po co numer Social Security jest potrzebny, skoro ZUS już dawno otrzymał od wnioskodawcy inny numer identyfikacji podatkowej.
Wniosek
ZUS nie potrzebuje SSN do przyznania świadczeń emerytalno-rentowych ani do odprowadzania polskich podatków, bo ma do wyboru kilka innych numerów, które mogą służyć do podatkowej identyfikacji. ZUS nie będzie donosił do IRS o twoim polskich przychodzie, gdyż zgodnie z obopwiązującą Umową podatkową, dla IRS instytucją kontaktową jest polski urząd skarbowy.
ZUS nie potrzebuje naszego SSN do odciągania należnych polskich podatków. Bardziej zainteresowany jest nami polski urząd skarbowy. Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz uzgodnienia w sprawie FATCA (patrz „Jak chować pieniądze przed fiskusem”) otwierają drzwi do wymiany informacji o podatnikach pomiędzy urzędami podatkowymi Stanów i Polski. Obydwa fiskusy przygotowują się stopniowo do tej współpracy. Będę państwu donosić, jak ta współpraca się rozwija.
Wiele osób oburza się i odmawia podania swojego numeru Social Security który jest informacją poufną. Jeżeli uważasz podobnie, pomóc może załączony wzór listu. Co się stanie, gdy SSN nie podasz? ZUS napisze do ciebie jeszcze raz z prośbą o SSN. Jeżeli otrzyma rzeczową odmowę z pytaniami, może na nie odpowie? Zobaczymy, co dziać się będzie dalej.
A co do druków PIT-11 czy PIT-40A/11A, które polscy podatnicy dostają od polskich płatników, są to druki informacyjne, które podają kwotę wypłaconych pieniędzy i wstrzymanych podatków, a nie wymagają odpowiedzi.
Elżbieta Baumgartner